Zolang Brussel de Nederlandse pensioenen wil aanwenden ten behoeve van de eigen agenda blijft vertrouwen op een zorgeloze oude dag misplaatst.
‘Hoe kunnen we ons pensioen veiligstellen in Europa?’
Nederland heeft in Europa een unieke positie met een pensioenspaarpot van 1.500 miljard euro. In dat kader, organiseerde NSC een bijeenkomst om de toekomst van onze pensioenen te bespreken. Europarlementariër Dirk Gotink ging in gesprek met actuaris Henk Bets en pensioenjurist Hans van Meerten over de vraag: hoe stellen we onze pensioenen veilig in Europa?
Brussel werkt aan nieuwe pensioenregels
Op 8 april 2026 organiseerde het Wetenschappelijk Bureau van NSC (WB NSC) een bijeenkomst over de Europese pensioenwetgeving in Eindhoven. De avond draaide onder andere om de vraag wat de Nederlandse inzet moet zijn nu Brussel werkt aan herziening van de IORP-richtlijn, die bedrijfspensioenen beslaat, en de PEPP-verordening, die ziet op aanvullende en persoonlijke pensioenproducten. Ook automatische pensioendeelname, systemen waarmee deelnemers makkelijker zicht krijgen op wat zij hebben opgebouwd en grensoverschrijdende pensioenkwesties kwamen voorbij. Er hing een tastbare spanning in de lucht: het ging niet louter over technische details, maar over vermogen dat mensen decennialang opzijzetten voor een zorgeloze oude dag.
Lees ook: Pensioenfondsen weigeren rechtsgeldig overzicht te geven aan deelnemers
Dirk Gotink en het Nederlandse belang: tweede pijler als Europees antwoord?
NSC-Europarlementariër Dirk Gotink is betrokken bij de beleidsonderhandelingen over de pensioenen en spant zich in Brussel in “om te voorkomen dat de EU de Nederlandse pensioenfondsen gaat benaderen als melkkoe,” aldus de website van het WB NSC. Hij benadrukte de uitzonderlijke Nederlandse positie in het pensioendossier. Nederland vertegenwoordigt de helft van de gehele Europese tweede-pijlermarkt, met een pensioenvermogen van zo’n 1.500 miljard euro, ruwweg 150 procent van het BBP, tegenover een gemiddelde van zo’n 20 tot 30 procent in andere EU-lidstaten, afhankelijk van de benadering. Zijn kernboodschap was dat veel lidstaten een fundamenteel pensioenprobleem hebben, omdat zij vooral leunen op een eerste pijler, die uit belastingheffing en lopende begrotingen wordt betaald, terwijl Nederland juist een omvangrijke tweede pijler kent, dus aanvullend werkgeverspensioen waarmee gespaard en belegd wordt.
Lees ook: Cultuur onder Vuur publiceert 'Pensioen in de uitverkoop'
Gotink: ‘Laat EU-lidstaten een tweede pijler opbouwen’
Het pleidooi van Gotink: andere EU-lidstaten zouden ook een tweede pijler moeten opbouwen, zodat zij minder druk leggen op hun begrotingen en ouderenarmoede beter kunnen voorkomen. Tegelijk stelde Gotink dat Brussel formeel maar beperkte ruimte heeft om op te treden, omdat pensioenvoorzieningen volgens hem in minder dan één procent van de gevallen echt grensoverschrijdend zijn – waarmee gedoeld wordt op gevallen waarin het gaat om mensen die van het ene naar een ander EU-land verhuizen en daarom met verschillende pensioenregimes te maken krijgen. Toch leeft een zekere vrees dat deze schrijnende individuele gevallen kunnen worden gebruikt als rechtvaardiging voor bredere EU-bemoeienis.
Lees ook: EU-klimaatchef Wopke Hoekstra: ‘Pensioenmiljarden naar klimaat’
Pensioenpot trekt Europese aandacht als investeringsvehikel
Gotink introduceerde een tweede punt, dat zijn bijdrage des te interessanter maakte. Europa heeft volgens hem “heel veel investeringsbehoeften” op het gebied van onder andere energietransitie. Men “kijkt watertandend naar pensioenfondsen zoals wij die hebben.” Die worden door velen gezien als “hele interessante potten geld.” Zo ontpopte zich doorheen het gesprek een eigenaardige dubbelzinnigheid: bescherming van pensioenen enerzijds en mobilisatie van pensioenkapitaal anderzijds – deze werden zo ongeveer in één adem genoemd. Op zich hoeven die twee elkaar niet te bijten, in tegendeel, pensioenvermogen zoekt immers aantrekkelijke mogelijkheden om te groeien. Toch kreeg de bijeenkomst een enigszins ongemakkelijke ondertoon, want wat als “veiligstellen” langzaam verwordt tot “sturen” naar klimaatideologisch gedreven investeringsbehoeften?
Lees ook: EU-bank aast op Nederlandse pensioenmiljarden
30 tot 70 procent koopkrachtverlies
Henk Bets van Actuarieel adviesbureau Confident, die in opdracht van het WB-NSC onderzoek deed naar de invulling van de nieuwe pensioenwet, bracht het gesprek terug naar de vraag die voor gepensioneerden werkelijk telt: koopkracht. Hij herinnerde eraan dat een vast pensioen dat in 2000 inging na twintig jaar ongeveer 30 procent aan koopkracht verloor, terwijl iemand die in 1963 met pensioen ging na twintig jaar zelfs zo’n 70 procent inleverde. In zijn analyse van 42 transitieplannen, goed voor meer dan 90 procent van de Nederlandse pensioendeelnemers, bleek dat 27 fondsen eenvoudigweg niets vermelden over koopkracht, terwijl dit volgens hem een van de belangrijkste kenmerken van de regeling is.
Henk Bets: ‘Koopkrachtbehoud wordt onvoldoende gehaald’
Van de 19 fondsen waarvan hij genoeg gegevens kon verzamelen, concludeerde hij dat in de eerste 5 jaar in geen enkel pensioenfonds koopkrachtbehoud kon worden verwacht. Pas na 10 jaar zouden 2 fondsen op het oorspronkelijke koopkrachtniveau terug zijn en na 20 jaar slechts 6 van de 19. Zijn conclusie was dan ook even eenvoudig als vernietigend: koopkrachtbehoud wordt onvoldoende gerealiseerd. Daar tegenover zette hij een koopkrachtgericht model met solidariteitsreserve, waarin goede jaren worden gebruikt om slechte jaren op te vangen, zodat, aldus zijn onderzoek, in ongeveer 75 procent van de gevallen koopkrachtbehoud mogelijk wordt.
Lees ook: Voorzitter Pensioenfederatie: ‘Activistisch beleggen doen we helemaal niet’
Hans van Meerten ziet Brussel niet louter als vijand
Pensioenjurist Hans van Meerten maakte duidelijk dat hij Brussel niet per se wantrouwt, omdat de EU-regels volgens hem op bepaalde punten de Nederlandse situatie juist zouden kunnen verbeteren, vooral op het vlak van bestuur, transparantie, informatieverstrekking en zeggenschap. Veelzeggend was in die zin ook zijn betoog: “Hoe kunnen we ons pensioen veiligstellen in Europa? De vraag moet eigenlijk zijn: hoe kunnen we ons pensioen veiligstellen hier? Kijk even naar APG. APG presteert niet goed, maar de CEO krijgt 1 miljoen euro mee bij vertrek. Die zat overigens ook in het bestuur van APG, dus dat is niet volgens de richtlijn. Dit is trouwens geen uitzondering. In mijn boek Ons pensioen, ons geld staan wel vijftig van dit soort gebeurtenissen. En dan denk ik: ik vind het te makkelijk wijzen naar Brussel. Kijk hier naar de pensioenfondsen zelf.”
Lees ook: Agnes Joseph: 'Kabinet is omgekocht door pensioensector om wet onveranderd te laten'
Hans van Meerten wil Nederlandse pensioensector voor de Europese rechter
Tegelijk voert Van Meerten al jaren een juridische strijd tegen onderdelen van de nieuwe pensioenwet, de Wtp, vooral tegen verplichte deelname en de aantasting van het eigendomsrecht. Hij verwacht dat een gang naar de Europese rechter gunstig kan uitpakken voor Nederlandse pensioenen. Waar in Nederland wordt volgehouden dat bepaalde EU-wetgeving niet van toepassing is op onze pensioensector, hoopt hij daar meer ruimte te vinden om de dichtgetimmerde consensus over verplichte deelneming, de gebrekkige informatieverstrekking en aantasting van het eigendomsrecht open te breken.
Lees ook: Hans van Meerten komt met boek: 'Pensioen dreigt de nieuwe woekerpolis te worden'
Van Meerten: ‘Nieuwe pensioenwet vormt inbreuk op eigendomsrecht’
In dat opzicht is ook zijn kritiek over “het veranderende contract” van gewicht. Met het invaren worden bestaande aanspraken onder de Wtp namelijk overgezet naar een nieuw contract met nieuwe voorwaarden, zonder dat de deelnemer daarover iets te zeggen heeft. Daarom is voor Van Meerten niet alleen de vermogenswaarde van belang, waar de fondsen op aandringen – ‘ziet u, de waarde van uw pensioen blijft gelijk’ – maar ook de juridische aard van wat iemand nog bezit en de rechten waarop hij aanspraak kan maken. Deze gang van zaken, waarbij deelnemers zonder instemming aan een contractuele wijziging worden overgeleverd, vormt naar inzicht van Van Meerten een inbreuk op het privé-eigendom.
De geschiedenis werpt licht op het heden
Het meest onthullende moment kwam toen de geschiedenis van de verplichte deelname ter sprake kwam. Gotink omschreef hoe er rond 1950 “een probleem met de overheid” was, dat de overheid geld nodig had, en dat het pensioensysteem mede in deze vorm is ontstaan zodat de staat dat kapitaal kon aanwenden. Zo zei hij: “Het was ook wel een goed idee dat het pensioen er kwam, maar dat was voor sommige politici niet de belangrijkste drijfveer. Het hebben van geld om ergens in te investeren was een heel belangrijke drijfveer. In Europa hoor ik diezelfde behoefte: spaarrekeningen omzetten in ander geld.”
Pensioen als politiek investeringsvehikel
Daarmee vallen toch heel wat puzzelstukjes op hun plaats. Eenmaal bekend met deze ontstaansgeschiedenis, hoeft men niet langer verbaasd te zijn dat pensioenreserves vandaag opnieuw worden gezien als investeringsvehikel ten dienste van politieke doelen, van kapitaalmarktambities tot klimaat-, energie- en industriebeleid. De lijn van toen naar nu is overduidelijk: pensioenen worden door beleidsmakers niet alleen gezien als oudedagsvoorziening, maar ook als bron van politieke slagkracht.
Het principiële debat
Ook ter sprake kwam dat pensioenfondsen hogere rendementen buiten Europa zoeken en dat die verhoudingen misschien gaan verschuiven. Waar deze nu 60 procent intern worden belegd versus 40 procent extern, sprak Gotink van een mogelijke 50/50 verhouding in de nabije toekomst. Juist de principiële vraag waarom Europa zijn eigen ondernemers- en investeringsklimaat niet zó verbetert dat al dat kapitaal hier productief blijft, bleef helaas buiten schot. Evenals het gegeven dat de problemen rondom de aftakelende koopkracht primair voortkomen uit inflatie, dat werd niet vanuit principieel oogpunt beschouwd. En zo blijven we achter de feiten aanlopen.
Roept de linkse onteigening een halt toe – doneer vandaag!
(Artikel gaat verder onder deze boodschap)
Links gaat in de aanval, tegen uw huis, tegen uw pensioen, tegen uw erfenis. Cultuur onder Vuur zet zich met man en macht in voor het behoud van uw recht op privé-eigendom. Sluit u daarom vandaag nog aan bij het verzet met een donatie en roep de linkse onteigening een halt toe!
Symptoombestrijding
Waarom leggen we niet meer focus op het indammen van die inflatie, door overheidsuitgaven terug te dringen en het mateloze geldscheppen door centrale banken aan banden te leggen? Of op economische groei door regel- en lastendruk te verlagen en economische vrijheid te vergroten? Wie pensioen alleen in technische detailtermen bespreekt en fundamentele kwesties zoals inflatie en economische groei buiten beschouwing laat, die laat de kern van het probleem onaangeroerd. En zo blijft de bittere nasmaak van symptoombestrijding hangen.
Pensioen vraagt om heldere eigendomsrechten
Precies daar begint de duiding die voor Cultuur onder Vuur onontkoombaar is. Pensioen is niet in de eerste plaats een beleidsinstrument, maar uitgesteld loon en dus privé-eigendom. Niet alleen de omvang van het vermogen telt, maar ook de vraag wie erover beschikt, onder welke voorwaarden en wie het risico draagt. Zolang Brussel onze pensioenen dieper de kapitaalmarkt in wil trekken ten behoeve van de eigen agenda, terwijl vergrijzing in heel Europa de druk opvoert en Nederlandse pensioenfondsen zelf hun deelnemers opzadelen met ontransparante kosten en ideologische beleggingen, en bovendien slecht presteren én riante bonussen uitdelen, blijft vertrouwen op een zorgeloze oude dag misplaatst.
Lees ook: Pensioenen en vergrijzing: een giftige cocktail voor Europa én Nederland
De principiële oplossing
Gotink verzekerde na afloop dat zijn pleidooi voor het opbouwen van een tweede pijler in lidstaten van de EU niet voortkomt uit angst dat Nederlandse pensioenen de oudedagvoorziening van andere EU-landen moeten financieren, maar uit oprechte zorg om financiële en sociale stabiliteit in Europa. Toch blijft de dreiging van centralisatie en herverdeling reëel, terwijl de demografische crisis – veroorzaakt door lage geboortecijfers en anti-gezinspolitiek – ten onrechte wordt beantwoord met massa-immigratie of Brusselse bureaucratie, in plaats van met een herwaardering van de christelijke traditie, het gezin als hoeksteen van beschaving en privé-eigendom als fundament voor een bloeiende economie. Een gezonde pensioenorde vraagt daarom in eerste instantie om erkenning van en respect voor het eigendomsrecht, nationale zeggenschap, transparantie en nog altijd een stevig verzet tegen politiek misbruik van spaargeld.
Teken daarom nu de petitie aan de president van De Nederlandsche Bank: "EU, handen af van onze pensioenen!"
Ons pensioengeld is ons privé-eigendom. Den Haag en Brussel hebben geen recht om in de pensioenpot te graaien. Daarom verzoek ik u met klem: stop de dreigende pensioenroof!
Laatst bijgewerkt: 22 april 2026 23:25