Joris van den Oetelaar (FvD), die de heffing “ronduit hardvochtig en wreed” noemde, concludeerde onomwonden: “Laten we box-3 belasting gewoon helemaal afschaffen.” (bron)
Eerste Kamer fileert box 3-belasting op ongerealiseerde winst – maar stelt stemming uit
Een belasting op ongerealiseerde winst waar een meerderheid tegen is, een wet waarvan het kabinet zelf al aangeeft deze problematisch te vinden en toch een Senaat die weigert deze weg te stemmen: het box 3-dossier bereikte dinsdag 30 juni een nieuwe ontknoping zonder uitkomst. De principiële vraag – mag de staat heffen over vermogen dat enkel op papier groeide? – bleef onbeantwoord.
Senaat schuift stemming over box 3 voor zich uit
Op 30 juni behandelde de Eerste Kamer in eerste termijn de Wet werkelijk rendement box 3, het wetsvoorstel dat het huidige forfaitaire stelsel per 2028 moet vervangen. De uitkomst was vooral procedureel: op 7 juli stemt de Senaat enkel over de ingediende moties, terwijl de stemming over de wet zelf pas aan de orde komt nadat een aangekondigde novelle – waarmee het voorstel nog gewijzigd wordt – is behandeld. Dat uitstel kwam op voorstel van GroenLinks-PvdA’er Ferd Crone en kreeg steun van de coalitie en de linkerzijde, tegen de uitdrukkelijke wens in van de rechtse oppositie, die op een spoedige ontknoping mikte. Het debat kwam nog geen week na het arrest waarin de Hoge Raad ruim een miljoen niet-bezwaarmakers definitief geen recht op teruggave van onterecht betaalde box 3-belasting gaf over de jaren 2017 tot en met 2020 – een kwestie die het oude stelsel raakt, maar de gemoederen rond het nieuwe extra deed oplopen.
Lees ook: Hoge Raad wijst niet-bezwaarmakers box 3 definitief af: erkend onrecht blijft in stand
Aanwas tegenover winst: de kern van het twistpunt
De inzet draait om één principiële keuze: een vermogensaanwasbelasting, die jaarlijks ook ongerealiseerde waardestijgingen belast, tegenover een vermogenswinstbelasting, die pas heft bij realisatie – bij verkoop. Het kabinet koos voor de eerste variant, maar erkende de bezwaren door een reeks mogelijke ‘verzachtingen’ rond te sturen: een achterwaartse verliesverrekening, een tariefverlaging van 36 naar 35 procent en een hogere vrijstelling van 1.800 naar 1.900 euro. Concrete keuzes maakt het kabinet pas in augustus. De uitwerking volgt op Prinsjesdag. Ambtenaren van Financiën becijferden dat een directe overstap naar vermogenswinst 22 miljard euro minder belasting zou opleveren, terwijl het wegstemmen van de wet vanaf 2028 een jaarlijkse derving van zo’n 2,4 miljard euro zou veroorzaken doordat de tegenbewijsregeling, waarmee men te veel betaalde belasting onder de huidige box 3-wet terug kan krijgen, dan langer van kracht blijft.
Van Rooijen (50PLUS): ‘Rottend vlees in de koelkast’
Martin van Rooijen (50PLUS) was onverbiddelijk: “50PLUS vindt dit zo’n slechte wet dat die ook met aanpassingen niet kan worden verbeterd.” Vermogensaanwas, betoogde hij, is “inkomen dat niet genoten is. Het is gewoon fictief rendement.” Hij wees op de internationale uitzonderingspositie: “Een belasting op papieren waardestijging bestaat nergens. We zijn de risee van de wereld.” Tegen het verzoek de afhandeling uit te stellen kwam zijn scherpste kritiek: “Rottend vlees leg je ook niet nog een paar maanden in de koelkast in de hoop dat het toch ooit weer lekker gaat ruiken.” Niet toevallig verwees Van Rooijen naar de pensioenopbouw, waar de staat het vermogen juist bewust onbelast laat groeien – precies het rente-op-rente-effect dat de nieuwe aanwasbelasting bij de gewone spaarder moet gaan afromen.
Lees ook: ‘Hoe kunnen we ons pensioen veiligstellen in Europa?’
Die 22 miljard hoeft geen probleem te zijn
Het zwaarste geschut van de voorstanders – de 22 miljard euro die een overstap naar vermogenswinstbelasting zou kosten – ontkrachtte Van Rooijen. Om te beginnen is het geen werkelijke kostenpost: de staatssecretaris erkende zelf dat men het net zo goed “minder meeropbrengst” kon noemen, geraamde opbrengst van de aanwasbelasting die in de meerjarenbegroting al is ingeboekt maar nog door niemand is betaald. Met andere woorden: de overheid hield al rekening met deze inkomsten en rekende zich voorbarig rijk. Bovendien wees Van Rooijen op een mogelijke dekkingsbron: een eenmalige verlaging van de dividendbelasting in box 2 met 5 procent zou in één klap 10 miljard euro opleveren, omdat ondernemers daarmee geprikkeld worden winsten uit te keren en deze belast worden – iets wat PvdA-minister Dijsselbloem eerder succesvol klaarspeelde. En verwerping van de aanwasbelasting bespaart de 5 miljard euro die de achterwaartse verliesverrekening kost – én de lastenverzwaring van 5 miljard die nodig zou zijn om die te dekken. Zo valt de naar verluidt gevreesde budgettaire klap nagenoeg helemaal weg zodra men ophoudt nog niet geïnde belasting als een gegeven te behandelen – en de fixatie op budgettaire neutraliteit, die meerdere senatoren als welhaast farizeïsch bestempelden, los te laten, alsof het begrotingsevenwicht heiliger was dan de rechtvaardigheid van de heffing zelf.
De tussenstap die eindbestemming dreigt te worden
Het kabinet verkoopt de aanwasbelasting als tussenstap op weg naar een vermogenswinstbelasting, maar juist die aanpak ondergraaft haar eigen belofte om de wet snel te verbeteren. “Aanvaarding van de vermogensaanwasbelasting betekent ook dat Financiën geen enkele haast meer heeft met de vermogenswinstbelasting invoeren,” waarschuwde Van Rooijen, terwijl “verwerping daarentegen grote druk op het ministerie [zou] zetten om wel grote haast te maken.” “Bij belasting is niets zo permanent als een tijdelijke belasting,” vatte Van Rooijen samen, met de Spreidingswet als waarschuwend voorbeeld van een wet die maar niet verdwijnt. Daarmee werd het uitstel van de stemming een misser: “Vandaag hebben we het wapen van verwerping nog in handen. Ons enige wapen. Als we de wet aanvaarden of stemming uitstellen, maken we ons als Senaat in feite weerloos.”
Kroon (BBB): ‘Dit is een gotspe’
Dat de Senaat een wet behandelt waarvan al maanden vaststaat dat de indiener haar ingrijpend gaat wijzigen, noemde Bart Kroon (BBB) “een gotspe” die “tegen alle principes van goed bestuur en een betrouwbare overheid” indruist. Het Kerstarrest verbood niet de forfaitaire heffing op zichzelf, betoogde Kroon, maar vooral dat de fiscus de ongelukkige belegger – die minder verdiende dan het veronderstelde rendement – niet zwaarder mocht treffen dan de gelukkige die juist méér winst behaalde. Dat euvel is met de huidige tegenbewijsregeling verholpen, zodat het oude stelsel juridisch houdbaar blijft en de werkelijke drijfveer achter de haast geen juridische noodzaak is maar vooral een begrotingskwestie wordt. Per motie vroeg Kroon de regering de wet in te trekken en alle energie te richten op een vermogenswinstbelasting.
Baumgarten (JA21): ‘Een treinramp in slow motion’
Box 3 is “een monstrum geworden,” stelde Ruben Baumgarten (JA21), en het vasthouden aan budgettaire wensen leidt tot “een treinramp in slow motion.” Hij raakte iets dat in het voortdurende debat opvallend vaak ontbreekt: “Dat een belasting juridisch houdbaar is, betekent immers nog niet dat ze daarom ook op ethisch of politiek filosofisch rechtvaardige gronden berust.” Juist dat morele bezwaar – dat juridische houdbaarheid en rechtvaardigheid niet samenvallen – noemde hij de bijzondere verantwoordelijkheid van de Eerste Kamer. Hij waarschuwde eveneens dat de aangekondigde tussenstap “in de praktijk dus niet zo tijdelijk zal blijken,” wees op de dreigende impact van de wet op het Nederlandse investeringsklimaat en illustreerde de gebrekkige menselijke maat met zijn eigen moeder, die na een leven van hard werken een tweede woning kocht om te verhuren, ter aanvulling op haar AOW – en die de staat nu deels dreigt op te eisen.
Lees ook: Waarom ik moreel bezwaard ben tegen de nieuwe box 3-belasting
Den Oetelaar (FvD): ‘Box 3 volledig schrappen’
Toine Beukering (Fractie-Beukering) raakte de kern – “mag de overheid belasting heffen over winst die een burger niet heeft ontvangen?” Een burger die op oudejaarsavond een hogere koers ziet en niets verkoopt, krijgt toch een aanslag: “belastingheffing over een screenshot van oudejaarsavond. De champagne is voor de fiscus. De kater is voor de burger,” zo stelde Beukering. Het verst ging Joris van den Oetelaar (FvD), die de heffing “ronduit hardvochtig en wreed” noemde voor wie zijn vermogen nog niet kan verzilveren, en onomwonden concludeerde: “Laten we box-3 belasting gewoon helemaal afschaffen.” FvD is, zo benadrukte hij, “sowieso tegen dit soort vermogensbelastingen.”
Links wil juist meer en hogere belasting
Bastiaan van Apeldoorn (Socialistische Partij) verdedigde juist het principe van de aanwasbelasting: wie vermogen ziet groeien, wordt “wel degelijk vermogender, rijker en niet alleen op papier.” Hij pleitte voor een progressief tarief en een “miljonairsbelasting,” omdat de ‘allerrijksten’ volgens recente CPB-cijfers “effectief minder belasting betalen dan een leraar, verpleegkundige of politieagent.” Ferd Crone (GroenLinks-PvdA) drong herhaaldelijk aan op uitstel tot de novelle er is en stelde dat de 22 miljard euro die een overstap naar vermogenswinst zou kosten “door de minder vermogenden of zelfs de werkende mensen” zou worden opgebracht. Minder uitgeven om iedereen te ontzien en als oplossing voor een begrotingstekort lijkt hoe dan ook geen optie voor links. Box 3 raakt volgens Crone bovendien “maar 400.000 mensen” met een vermogen boven de 200.000 euro en wie moet verkopen om de aanslag te voldoen heeft simpelweg “slechte vermogensplanning gedaan.” Alsof een onrecht dat slechts een minderheid raakt het tot recht verheft.
Roep de linkse onteigening een halt toe – doneer vandaag!
(Artikel gaat verder onder deze boodschap)
Links gaat in de aanval, tegen uw huis, tegen uw pensioen, tegen uw erfenis. Cultuur onder Vuur zet zich met man en macht in voor het behoud van uw heilig recht op privé-eigendom. Sluit u daarom vandaag nog aan bij het verzet met een donatie en roep de linkse onteigening een halt toe!
Vlijt en spaarzaamheid en links gaan moeilijk samen
“Je hoeft nooit meer te betalen dan je rendement,” verzekerde Crone. Die geruststelling ontkent precies waar de pijn zit. De aanwasbelasting slaat toe op de papieren stand op de peildatum aan het eind van het jaar – een stand die in januari alweer verdampt kan zijn, terwijl de aanslag blijft staan en zo het resterende vermogen zelfs kan overstijgen. Dan rest enkel gedwongen verkoop: onteigening met een aanslagbiljet, mogelijk tot faillissement aan toe. Veelzeggender nog was zijn opvatting dat fiscaliteit “het goede” moet bevorderen – waarmee hij de vlijt en spaarzaamheid van vermogenden uitsloot, precies de deugd die het fundament is van een vrije, welvarende maatschappij.
Lees ook: Waarom economische vrijheid fundamenteel is voor de christelijke beschaving
De sterkste schouders dragen al de zwaarste lasten
Beide linkse senatoren bestreden zo niet de heffing, maar vooral de volgens hen tekortschietende nivelleringsrichting ervan: zij wilden méér herverdeling. Echter die “sterkste schouders” dragen reeds lang en breed “de zwaarste lasten.” Zo rekende Bart Burggraaf van Vrij Verbond de cijfers van het CPB voor: de 10 procent hoogste inkomens verdient 32 procent van het bruto-inkomen, maar levert per saldo 53 procent van de netto belastingopbrengst op, terwijl de onderste helft netto niets bijdraagt en per saldo zelfs méér ontvangt dan zij afdraagt. Wie dan nog volhoudt dat ‘de rijken’ de dans ontlopen, ontkent deze realiteit.
Lees ook: Partijen willen meer belastingen: na verkiezingen dreigt nieuwe ronde nivellering
Coalitie houdt de wet op afstand, CDA lijkt tegen te gaan stemmen
De coalitie lijkt verdeeld. Marjolein van der Linden (VVD) noemde een vermogensaanwasbelasting “als eindstation niet aanvaardbaar,” eiste een wettelijke horizonbepaling maar sloot tegelijk een snel oordeel in typisch dubbelzinnige VVD-stijl uit: “Wij stemmen niet voor. Wij stemmen niet tegen. Wij houden onze beslissing aan [en wachten op de novelle].” Janny Bakker-Klein (CDA) ging verder en bepleitte – consistent met de partijlijn – een volledige vermogenswinstbelasting, omdat het maatschappelijk draagvlak “ontbreekt bij een vermogensaanwasbelasting.” Het CDA liet eerder al doorschemeren mogelijk tegen te stemmen. Alleen Arie Griffioen (D66) verdedigde de wet voluit. Staatssecretaris Eelco Eerenberg (D66) ontraadde beide moties om het voorstel in te trekken en hield vast aan zijn lijn: het is “een belangrijke tussenstap” en “de snelste weg naar vermogenswinstbelasting,” die volgens het coalitieakkoord het uiteindelijke doel zou moeten zijn.
De staat neemt een voorschot op uw eigendom
Onder al die technische twisten schuilt één principiële breuklijn. Wie heft over winst die nog niet bestaat, neemt een voorschot op kapitaal dat de burger niet in handen heeft – en behandelt het privé-eigendom als een vergunning van de staat in plaats van als een heilig recht dat aan de staat voorafgaat. Dat de Senaat juist nu wegduikt voor een eindstemming is veelzeggend: het kabinet houdt de wet behendig uit de wind van een vonnis dat zij wellicht niet zou overleven – en koopt tijd in de hoop dat men straks gewend is aan het idee van een “tijdelijke” aanwasbelasting. De ware vraat zit niet in de techniek maar in de mentaliteit: de vanzelfsprekendheid van een overheid die nooit genoeg heeft en die de spaarzaamheid bestraft die zij zou moeten belonen. Tegen die gestage uitholling van het eigendomsrecht is de verdediging van economische vrijheid geen detail, maar een beschavingskwestie.
Teken daarom nu de petitie tegen de nieuwe box 3-belasting aan de Eerste Kamer!
De nieuwe box 3-wet belast ongerealiseerde waardestijgingen, wat tot onteigening kan leiden, en ondermijnt rente-op-rente, wat de opbouw van vermogen onder druk zet. Ik roep u op om de hardwerkende Nederlander niet te straffen voor spaarzaamheid, maar privé-eigendom te beschermen door tegen de nieuwe box 3-wet te stemmen.
Laatst bijgewerkt: 1 juli 2026 14:26