De inzet van Van Loenen is helder: een principiële discussie wordt verkocht als praktische herverdeling met een verwaarloosbaar budgettair effect. (bron)
Het ‘radicale’ plan van econoom Jona van Loenen: hogere erfbelasting – oude wijn in nieuwe zakken
Econoom Jona van Loenen pleit in WNL–radioprogramma Stand van Nederland voor een ‘radicaal’ plan: hogere erfbelasting. Waar hebben we dit eerder gehoord?
Het ‘radicale’ erfbelastingplan van Jona van Loenen
In het WNL–radioprogramma Stand van Nederland pleit econoom Jona van Loenen voor een hogere erfbelasting. Hij stelt dat het “gevaarlijk” wordt als “werken niet loont, maar de bankrekening van pap en mam wel,” en koppelt dat aan “luiheid” en dalende productiviteit. Als vuistregel hanteert Van Loenen: “zodra geld van hand wisselt, betaal je belasting.” Zijn “radicaal” andere voorstel is een levenslange vrijstelling van drie ton die men belastingvrij mag ontvangen “van iedereen,” met daarboven fors oplopende tarieven van 35 tot 45 procent. Het publiek heeft Van Loenen niet aan zijn zijde: de bijbehorende WNL-peiling wijst uit dat 87,2 procent van de respondenten het niét eens is met verhoging van de erfbelasting.
Lees ook: Erfbelasting: onrechtvaardig, onpraktisch en onhoudbaar
Wie wint er nu écht zonder prestatie?
Van Loenen zet “pap en mam” neer als dé bron van een onrechtvaardige voorsprong, maar vergeet de snelst groeiende sector die bovenal in economische zin niets produceert: de overheid. Uit UWV-onderzoek, aangehaald door het FD, blijkt dat er tussen 2021 en 2025 bijna 100.000 overheidsbanen bijkwamen – een groei van 18 procent, het dubbele van het gemiddelde onder alle sectoren. Rijksambtenaren telden in 2024 al 44.000 fte's méér dan in 2018, aldus het FD, ondanks de herhaalde beloften van zo ongeveer elk kabinet – van Lubbers tot Schoof – om het staatsapparaat te krimpen. De overheid leeft echter niet van vrijwillig gekozen marktwaarde, maar van verplichte afroming van wat in de private sector is geproduceerd. Als loon uit werk werkelijk onder druk staat, is het merkwaardig naar families te wijzen, terwijl de staat maar blijft uitbreiden. Wat is nu werkelijk minder te rechtvaardigen: een zoon die het huis van zijn ouders erft ten bate van de continuïteit van gezin en familie, of een ambtenarenapparaat dat in plaats daarvan ditzelfde huis via een aanslagbiljet opeist en de opbrengsten stukslaat op veler hoogmoedige maakbaarheidsprojecten?
Lees ook: Erfbelasting: 'Nadat mijn vrouw overleed, kwam het Blauwe Gevaar'
Productiviteit slinkt door de belastingstaat
Van Loenen zegt dat het verdienvermogen en de productiviteit worden uitgehold “wanneer succes niet wordt bepaald door ondernemerschap en werk, maar door de bankrekening van pap en mam.” Die redenering geldt echter nóg sterker voor de staat: die ontvangt geld zonder het te verdienen en werkt daarmee juist inefficiëntie, hogere kosten en afhankelijkheid in de hand. Het echte “onverdiende inkomen” is het automatische incassosysteem van de belastingdienst waarmee elk jaar meer wordt opgeëist, ongeacht prestaties, fouten of verspilling – zonder klanten, zonder concurrentie, met gegarandeerde inkomsten via dwang. Tevens groeit het apparaat mee met de complexiteit die het zelf creëert: het UWV signaleert dat juristen en juridisch specialisten bovenaan de overheidsvacatures staan, grotendeels voor bezwaar- en beroepsprocedures die regelgeving oproept. Elke extra regel betekent meer procedures, meer ambtenaren, meer kosten – en meer druk op de productieve private sector die dit alles financiert.
Lees ook: GroenLinks-PvdA-leider Jesse Klaver pleit voor maximumprijs brandstof
Erfbelasting druist in tegen het subsidiariteitsbeginsel
Erfbelasting is in dat opzicht geen medicijn tegen een vermeende luiheid, maar een extra laag bovenop een al verstikkend stelsel dat – ook volgens de logica van Van Loenen – juist luiheid in de hand werkt. Dit druist regelrecht in tegen het subsidiariteitsbeginsel dat paus Pius XI in Quadragesimo Anno (nr. 79) zo krachtig heeft verwoord: ‘Het is een onrecht en tegelijk een ernstig kwaad en een verstoring van de juiste orde om aan een hogere en grotere gemeenschap toe te vertrouwen wat lagere en kleinere organisaties kunnen verrichten. De familie is de meest natuurlijke gemeenschap; de staat mag haar niet absorberen of haar erfopvolging belasten.’
Belasting is een middel, geen doel
“Zodra geld van hand wisselt, betaal je belasting” is geen moreel argument maar een principeloos decreet dat elke begrenzing uitwist. Belasting is alleen te verdedigen als middel ten dienste van het gemeenschappelijk goed, in het bijzonder, concrete belastingen voor concrete doelen – niet als blanco cheque die op voorhand wordt geïnd en pas daarna aan politieke willekeur wordt verbrast. Daar komt bij dat Van Loenen doet alsof elke economische overdracht moreel equivalent is, door het kopen van een brood bij de bakker met het verkrijgen van een erfenis te vergelijken. Dat is zij niet: een kooptransactie tussen vreemden is iets wezenlijk anders dan de laatste daad van naastenliefde van ouders jegens hun kinderen. Paus Leo XIII herinnert ons er in Rerum Novarum (nr. 12) aan dat het gezin ‘een ware samenleving is, ouder dan elke staat’ en dat het recht op privé-eigendom juist sterker wordt in de familieverbanden. De staat mag dit natuurlijke recht niet uithollen door erfbelasting, want ‘de familie heeft ten minste evenveel rechten als de staat.’ Zodra dat onderscheid verdwijnt, verdwijnt niet alleen nuance maar ook rechtvaardigheid. En de praktijk bevestigt wat er zonder dat beginsel ontstaat: een overheid die obstakels opwerpt ten dienste van een egalitaristische agenda en de rekening bij de burger neerlegt.
De ‘communicerende vaten’ van Van Loenen verhullen het ware taboe
Bij RTL Z spreekt Van Loenen over belastingen als “communicerende vaten”: als de heffing op erfenissen omhooggaat, kan die op arbeid omlaag. Op het eerste gezicht klinkt dat misschien slim. In werkelijkheid houdt het één dogma buiten schot: dat de totale belastingdruk min of meer gehandhaafd moet blijven, omdat de omvang van de staat niet ter discussie staat. Waarom zouden immers alleen de lasten verschoven mogen worden? Als de overheid in omvang zou worden gehalveerd, konden zowel belasting op arbeid als op erfenis drastisch omlaag – beide tegelijk.
Lees ook: Advies topambtenaren: ‘Langer doorwerken, minder AOW’
Het ware taboe: een uitdijende staat
De budgettaire verhoudingen leggen daarnaast de onzinnigheid van dit pleidooi bloot: in 2024 bedroeg de rijksbegroting circa 434 miljard euro, waarvan zo'n 133 miljard via loon- en inkomstenbelasting binnenkwam – zo’n 31 procent. De schenk- en erfbelasting dekte nog geen 0,7 procent van de rijksbegroting. Zelfs een erfbelasting van 100 procent zou in 2024 op zijn best hooguit 21 miljard hebben opgeleverd – nog geen 5 procent van de begroting, waarbij de kosten voor het uitvoeren en handhaven van deze hypothetische totalitaire erfbelasting door de fiscus én de onvermijdelijke gedragseffecten van massale belastingontwijking, gedwongen verkoop van familiebedrijven en kapitaalvlucht nog niet eens zijn meegewogen. Het hele betoog van “communicerende vaten” raakt dan ook kant noch wal. En dat maakt de inzet helder: een principiële discussie wordt verkocht als praktische herverdeling met een verwaarloosbaar budgettair effect. Het ware taboe is niet het detailgeneuzel over ‘radicale’ hervormingsplannen van de erfbelasting, maar de vanzelfsprekendheid van een uitdijende staat.
Lees ook: Socialistische Partij pleit voor 75% erfbelasting
Woningwaarde is grotendeels inflatie, geen vrije buit
Van Loenen stelt dat bijna 70 procent van het Nederlandse vermogen in het eigen huis zit (red.: cijfers van het CBS duiden eerder op 50 tot 60 procent, afhankelijk van de benadering) en dat die waardestijgingen “gesubsidieerd” zouden zijn via de hypotheekrenteaftrek. Echter een fors deel van die papieren groei is geen echte welvaartswinst; het is nominale opdrijving door geldontwaarding, jarenlang aangejaagd door inflatoir monetair beleid en politieke keuzes. De politiek profiteert al decennia van die verborgen belasting die we inflatie noemen. Nu wil Van Loenen diezelfde illusie ook nog eens extra belasten door de erfbelasting drastisch te verhogen.
Hypotheekrenteaftrek is geen “subsidie”
Bovendien – en dit zou een econoom toch moeten kunnen bevatten – is minder geld afnemen via een aftrekpost niet hetzelfde als geld geven. Subsidiëren betekent dat de staat iemand belastinggeld verstrekt; de hypotheekrenteaftrek laat slechts een extra deel van iemands eigen geld in eigen zakken. Met deze retoriek impliceert hij dat niet de burger in eerste instantie in vrijheid beschikt over privé-eigendom, maar dat de staat in principe eigenlijk alles toebehoort en deze de burger “gunstig” behandelt door niet alles af te pakken. Als je “belasting niet heffen” gelijkstelt aan “subsidie geven,” dan wordt het begrip volledig betekenisloos en kun je elke niet-inbreuk op het eigendomsrecht een subsidie noemen. Het is een inversie van de natuurlijke orde. Het feit dat Van Loenen zulke dwalingen verkondigt, of het nu onkunde of moedwillige misleiding betreft, zet toch serieuze vraagtekens bij zijn titel als “econoom.”
Lees ook: Waarom links de natuurwet haat en er doodsbang voor is...
Van Loenen en Extinction Rebellion: klimaatlinkse geestverwanten
Het is in ieder geval exact de taal die zijn klimaatideologische geestverwanten van Extinction Rebellion (XR) al jaren gebruiken om oliebedrijven zoals Shell aan te vallen. Terwijl XR belastingkortingen voor de fossiele industrie consequent “subsidies” noemt, bestaan zonne- en windenergie wél echt bij gratie van massale subsidiering, zoals de implosie van de zonne-energiemarkt na het wegvallen van de salderingsregeling genadeloos aantoont. Zo stak Van Loenen een typisch D66-pleidooi af bij de NPO: “Verduurzamen, verduurzamen, verduurzamen,” als een soort echo van het “belastingen, belastingen, belastingen”-mantra dat Rutger Bregman in 2019 bij het World Economic Forum ventileerde. Hij noemt de huidige energiecrisis “een enorme kans” voor Europa om de energietransitie te versnellen. “Er is ook geen enkele reden om dit niet meer te doen. Het is een win-win-win situatie,” aldus Van Loenen bij Pauw & De Wit. “Het is beter voor het klimaat en beter voor onze geopolitieke afhankelijkheid. En het is ook nog eens beter voor de economie.”
Lees ook: Zonnepanelencrisis en salderingsdrama leggen ware gelaat van het klimaatcommunisme bloot
Jona van Loenen verkoopt linkse sprookjes
Heeft econoom Van Loenen wel eens een blik geworpen op de data? Er bestaat namelijk geen enkel land met een hoog aandeel zonne- en windenergie én goedkope elektriciteit, zo laten cijfers van het Internationaal Energieagentschap zien. Ondertussen ontvluchten hele industrieën West-Europa door de torenhoge energieprijzen en takelt de economische groei af. Duitsland, de economische motor van Europa, is daar het meest zichtbare voorbeeld van: langdurige stagnatie met periodes van krimp. Met zijn erfbelastingplan is het niet anders: Van Loenen verkoopt dezelfde versleten linkse nivelleringsdrang in een andere verpakking.
Lees ook: De Europese economie raakt achterop door het gelijkheidsdenken
Niets ‘radicaals’ aan, enkel meer van hetzelfde socialisme
Dat Van Loenen zijn voorstel “radicaal” noemt is veelzeggend. Als het budgettaire effect zo gering is, waarom de obsessie met juist de erfbelasting – juist op het moment van rouw, juist op het kruispunt van generaties? Aan zijn voorstel is principieel niets radicaals, althans afgezet tegen de moderne heersende waardenloosheid: het breekt niet met de socialistische geest van afgunst en misgunnen, maar sluit er naadloos op aan. Radicaal? Radicaal revolutionair. Het feit dat hij naar eigen zeggen ‘tegen zijn eigen belang ageert want hij erft spoedig twee woningen,’ doet daar niets aan af, maar voedt vooral het vermoeden van het liberale redderscomplex als drijfveer.
Bestel kosteloos: Revolutie en Contrarevolutie (eBook)
(Artikel gaat verder onder deze boodschap)
Als er één boek is dat licht kan schijnen in de postmoderne duisternis, dan is het dit boek: Revolutie en Contrarevolutie van katholiek denker professor Plinio Corrêa de Oliveira. “Als de Revolutie wanorde is, is Contrarevolutie het herstel van Orde.” – Bestel het nu kosteloos!
Utilitarisme verhuld in moralistische taal
Het is dezelfde utilitaristische logica die we vaker in het debat over erfbelasting tegenkomen: niet wat rechtvaardig is, maar wat men zonder al te veel protest kan opleggen, dat is bepalend, onder een dekmantel van moralistische taal. Van Loenen probeert kritiek te temperen door te stellen dat “de meeste Nederlanders geen 3 ton [als erfenis] ontvangen” – maar ook dat argument houdt geen stand, gezien de exploderende huizenprijzen. Met de gierende inflatie kan een huis van 175.000 euro 30 jaar na aankoop zomaar 1 miljoen euro opleveren. Zo wordt zijn voorstel voor een vrijstelling van een schamele 3 ton een de facto pleidooi voor onteigening van families.
Familiebezit is meer dan geld
Hier raken we de kern die in het betoog van Van Loenen volledig ontbreekt: familievermogen is niet slechts financieel kapitaal, maar ook herinnering en traditie, verantwoordelijkheid, familieorde en opdracht. Of een erfgenaam nu meer of minder dan 3 ton ontvangt is om het even. Principieel maakt het geen verschil. Een erfenis is meer dan geld; zij is de laatste bevestiging van een levenslange zorg voor het eigen nageslacht. De geestelijke band met bezit – de liefde, opoffering en waarden die erin besloten liggen – worden door Van Loenen genegeerd alsof deze irrelevant is. Zoals paus Leo XIII eveneens in Rerum Novarum (nr. 13) leert: ‘Het is een allerheiligste natuurwet dat een vader zorgt voor degenen die hij heeft verwekt (…) en dat hij wenst dat zijn kinderen (...) door hem worden voorzien van alles wat nodig is om zich in dit sterfelijke leven te kunnen handhaven. Dit kan hij op geen andere wijze doen dan door het bezit van productief eigendom, dat hij aan zijn kinderen kan overdragen bij erfenis.’
Lees ook: Ambtelijk Den Haag wil het mes zetten in belastingvrij schenken aan kinderen
Jona van Loenen: ‘Erfbelasting is nietsnutheffing’
Dat Van Loenen de erfbelasting een “nietsnutheffing” noemt, verraadt precies het probleem: waardenloos liberaal economisme zonder hogere norm, waarbij elk maatschappelijk vraagstuk wordt gereduceerd tot een rekensommetje. Hij bekritiseert “luiheid,” maar pleit tegelijk voor een systeem waarbij de staat – die letterlijk niets voor een inkomen hoeft te doen – simpelweg kan innen zonder enige prikkel tot waardegarantie, iets wat elk normaal bedrijf in een vrije markt wél kent. Wie zoals Van Loenen zegt dat hij “meer kapitalisme” wil en tegelijkertijd privé-eigendom, zelfbeschikking en familiebanden zwaarder wil belasten, vraagt in feite om minder vrijheid.
Een radicaal redelijk voorstel: schaf de erfbelasting geheel af
Zelfs als we Van Loenen hem zijn “luiheid”-argument gunnen, dan nog wordt de maatschappij er niet beter op wanneer een erfenis over tientallen uitvreters wordt verspreid in plaats van één – dat vermenigvuldigt hooguit het aantal mensen dat op andermans opgebouwde deugd teert. De overheid heeft geen recht op het erfgoed van ouders en de erfbelasting is geen instrument van rechtvaardigheid, maar een aanval op de organische band tussen generaties die de christelijke beschaving draagt. Een werkelijk radicaal redelijk en principieel voorstel luidt simpelweg: schaf de erfbelasting geheel af, want zij vormt een onacceptabele inbreuk op de materiële en geestelijke erfopvolging.
Teken daarom vandaag nog de petitie aan de minister van Financiën: "Stop de erfbelasting. Geen grafroof door de staat!"
Erfbelasting is een inbreuk op het heilig recht op privé-eigendom en ondermijnt gezin, familie en beschaving. Geld dat al belast is wordt na het overlijden nog eens belast. Dit moet stoppen. Ik roep u op om onmiddellijk een einde te maken aan de onrechtvaardige erfbelasting.
Laatst bijgewerkt: 21 april 2026 14:51