China's welvaartsworstelingen vallen niet los te zien van de communistische inrichting van de maatschappij.
China's hightech-gok wint de race, maar verliest terrein
Zowel in de bruisende steden als in de rustige dorpen van China doet zich een vreemde paradox voor. Het is een verhaal over twee tegenstrijdige realiteiten.
Economie bezwijkt onder de centrale planning
Elektrische auto's razen langs leegstaande flatgebouwen en lege kantoorcomplexen. Geavanceerde robots produceren goederen die de werkloze afgestudeerden die ze hebben gebouwd zich niet kunnen veroorloven. Terwijl China probeert de technologische kloof met de VS te dichten, stort een groot deel van de economie in onder het gewicht van slechte planning, schulden en ongebreidelde verspilling.
Sociale vangnetten op knappen
De botsing tussen deze twee realiteiten brengt een duizelingwekkend prijskaartje met zich mee. Staatsmiddelen worden in verliesgevende ondernemingen gepompt, terwijl essentiële sociale vangnetten op knappen staan. Het is een enorme verkeerde toewijzing van middelen, een gok waarbij silicon (silicium) voorrang krijgt boven stabiliteit.
Bestel kosteloos: Groen is het nieuwe rood (eBook)
(Artikel gaat verder onder deze boodschap)
Het rode communisme is niet verdwenen na de Koude Oorlog. Het heeft als een kameleon een groene kleur aangenomen. Met hetzelfde doel: totale staatscontrole en de afschaffing van privé-eigendom. Groen is het nieuwe rood is het eerste Nederlandse boek dat de Groene Lobby volledig ontmaskert en laat zien hoe deze het milieu misbruikt voor een revolutie!
De prijs van autarkie
De strategie van Peking is duidelijk: een fort van zelfvoorziening bouwen tegen buitenlandse technologische blokkades. Vervolgens uitbreiden en de wereldmarkten overspoelen met gesubsidieerde goederen. Ten slotte de markten domineren met meedogenloze efficiëntie. Een dergelijke strategie houdt echter geen rekening met de werkelijke kosten van zaken op basis van vraag en aanbod. Dit leidt tot enorme verspilling.
Markten overspoelen
Neem bijvoorbeeld de markt voor elektrische voertuigen. Van de 129 merken die vorig jaar streden om dominantie, zullen naar verwachting slechts 15 het decennium overleven. Of neem de humanoïde robotindustrie, die al overspoeld wordt door meer dan 150 bedrijven. Lokale overheden, die doodsbang zijn om deze “kampioenen” te laten falen, houden ze in leven en voorkomen zo dat de markt de zwakken uitfiltert.
De realiteit van een falende economie
Ondanks de glanzende façade van hightech vooruitgang, zijn de barsten in deze kunstmatige situatie zichtbaar. De huizenprijzen zijn gekelderd, waardoor gezinnen ongerust zijn en op elke cent moeten letten. Op het platteland leven honderden miljoenen mensen nog steeds van slechts een paar dollar per dag. Neem bijvoorbeeld het district Mianchi in de provincie Henan. Hier zijn de uitgaven voor wetenschap en technologie met 50 procent gestegen, terwijl de overheidsinkomsten zijn gedaald. Met staatsfinanciering is er een industriepark voor robotica uit de grond gestampt.
Smeken om eerlijk loon
Toch smeken de mensen die de stad draaiende houden – timmerlieden, leraren, monteurs en politieagenten – op openbare prikborden om hun achterstallige loon. De overheid heeft geen geld om haar excessen te betalen en reageert op deze smeekbeden met de belofte dat ze uiteindelijk zal betalen, afgesloten met een ongevoelige wens voor een “prettig leven”. Dit is communistische centrale planning die de toekomst financiert, maar niet in staat is om het heden te betalen.
De erfenis van het communisme: schulden en gemiste kansen
De overheidsschuld is opgelopen tot naar schatting 23 biljoen dollar, een verdubbeling in slechts vijf jaar tijd. Het Internationaal Monetair Fonds schat dat staatssteun aan bedrijven – contante subsidies, belastingvoordelen en goedkope kredieten – het bbp met 800 miljard dollar heeft gedrukt.
Laat de markt beslissen
De oplossing is eenvoudig, maar Peking weet wel beter. Het moet stoppen met het storten van beton en consumenten meer macht geven. Weg van investeringen en export; laat de markt beslissen wie de winnaars en verliezers zijn. Een marktgestuurde economie in plaats van een economie die wordt gedicteerd door communistische planning zou een sterker sociaal vangnet creëren en mensen aanmoedigen om hun spaargeld uit te geven in plaats van het op te potten voor slechte tijden.
Zich schrap zetten voor de lange termijn
Voorlopig houdt Xi Jinping vast aan zijn koers en is hij vastbesloten om zich uit de crisis te exporteren. Het handelsoverschot bedroeg onlangs meer dan 1 biljoen dollar, een bewijs van de productiecapaciteit van China. Dit streven naar zelfredzaamheid is niet nieuw; het doet denken aan Mao Zedongs streven naar onafhankelijkheid in de jaren zestig. Het verschil met vandaag is dat China nu beschikt over een legioen wetenschappers en een berg kapitaal, allemaal dankzij het Westen.
Een op de zes jongeren zit zonder werk
Toch spookt de geest van verspilling rond in deze moderne Grote Sprong Voorwaarts. Miljarden die in favoriete sectoren zoals biotechnologie en elektrische voertuigen zijn gepompt, zijn verdampt zonder dat er banen zijn gecreëerd voor een onrustige generatie. Met een op de zes jongeren in steden zonder werk is de kloof tussen hightechambities en de economische realiteit groot.
Klimt China uit dit gat?
Zonder rekening te houden met morele principes, houden communistische functionarissen vol dat zelfredzaamheid de basis is voor welvaart en veiligheid. Maar terwijl China zich naar de technologische horizon snelt, moet men zich afvragen: bouwt het een brug naar de toekomst of graaft het een gat waaruit het niet meer kan klimmen?
Dit artikel verscheen eerder op tfp.org.
Laatst bijgewerkt: 26 januari 2026 13:44