Het toelaten van buitenlandse partijen kan de Nederlandse pensioenmarkt opschudden.
Brussel breekt het Nederlandse pensioenbolwerk open
Alleen Nederlandse pensioenfondsen mogen op de Nederlandse markt opereren. Daar komt nu verandering in, zo maakt minister Hans Vijlbrief bekend. Wat betekent dit voor onze pensioenen?
Hans van Meerten
Nederland hanteert al jarenlang de regel dat alleen Nederlandse stichtingen actief mogen zijn op onze pensioenmarkt. Dit is “protectionisme”, vindt Hans van Meerten. De advocaat, die onlangs een aanbevelenswaardig boek over de nieuwe pensioenwet publiceerde, diende daarom meer dan vijf jaar geleden een klacht in bij de Europese Commissie. Daarop volgde stilte. Na vier jaar wachten had Van Meerten er genoeg van. Hij stapte naar de Europese ombudsman. Daarna kwam de zaak alsnog in beweging.
Eindelijk kwam de zaak in beweging
Het resultaat is nu dat minister Hans Vijlbrief in een brief aan de Tweede Kamer erkent dat Nederland een “onrechtvaardige belemmering van de vrijheid van vestiging” in stand houdt. De D66-minister belooft een wetsvoorstel dat buitenlandse partijen toelaat om bedrijfstakpensioenfondsen te beheren. Daar zijn zo’n tien miljoen mensen bij aangesloten. De fondsen beheren bij elkaar 1.279 miljard euro.
Gezamenlijk overstappen wordt mogelijk
Op dit moment is bijvoorbeeld Pensioenfonds Zorg en Welzijn (PFZW) verantwoordelijk voor de oudedagsvoorziening van zorgmedewerkers. In de toekomst kunnen zij collectief overstappen naar een buitenlandse beheerder die een hoger rendement belooft tegen lagere beheerkosten. Dan moeten wel twee derde van de deelnemers plus de sociale partners akkoord zijn. Dat gaat nooit gebeuren, is de mening van veel bestuurders in de gesloten wereld die de pensioensector is.
Lees ook: Pensioenfonds PFZW breekt met BlackRock: klimaatactivisme gaat voor rendement
Erik Lutjens: "Schijnvertoning"
Zo noemt professor Erik Lutjens Vijlbriefs wetswijziging een “schijnvertoning". De hoogleraar pensioenrecht heeft afgelopen jaren telkens de Nederlandse overheid geadviseerd dat zij niets te vrezen heeft van de Europese regels. Professor Ton van den Brink noemt de stichtingseis echter “vrij duidelijk in strijd met het EU-recht” (Follow the Money, 24 juni 2026).
Van Meerten: 'Wat zegt dit over juridisch advies?'
“Als de overtreding zo evident was,” schrijft Van Meerten op de vakwebsite IPE, “wat zegt dat dan over het juridisch advies dat opeenvolgende regeringen hebben gekregen – en over de politieke wil om een systeem aan te vechten dat decennialang een binnenlands monopolie heeft beschermd?” Lutjens staat kortom in zijn hemd.
Bestuurders met dubbele petten
Van Meerten wijst op de belangenconflicten in de Nederlandse pensioenwereld. Die zijn vaak ten nadele van de spaarder. “Sociale partners – vakbonden en werkgeversorganisaties – ontwerpen de pensioenregelingen en benoemen doorgaans de meerderheid van de bestuursleden,” legt de jurist uit. “Zij beslissen ook welk vehikel de regeling uitvoert.” Deze constructies zijn "vrijwel zeker onverenigbaar met het EU-recht", aldus Van Meerten.
Nederlandse pensioenfondsen presteren slecht
Het gebrek aan concurrentie heeft “zelfgenoegzaamheid gekweekt” in de Nederlandse pensioensector, constateert Van Meerten. Dat blijkt ook wel uit de beleggingsresultaten van de fondsen. Een Fins onderzoek dat wereldwijd de rendementen van 24 fondsen vergelijkt, plaatst PFZW en ambtenarenfonds ABP bij de drie slechtst presterende.
ABP: linkse politiek bedrijven met andermans geld
Nederlandse fondsen doen het zo slecht, doordat ze actief beleggen in verlieslatende klimaatprojecten. Niet het maximaal rendement van de deelnemer staat voorop, maar het stoppen van klimaatopwarming. ABP-voorman Harmen van Wijnen bedrijft bovendien linkse politiek met andermans geld, door niet in Tesla te investeren uit ideologische afkeer van Elon Musk.
Indexatie blijft uit terwijl inflatie oploopt
Wat Nederlanders extra steekt, is dat hun pensioen onvoldoende geïndexeerd wordt. ABP heeft dit jarenlang geheel niet gedaan. Ondertussen liep de inflatie op, doordat de Europese Centrale Bank maar geld blijft drukken. Gepensioneerden lopen daardoor soms tienduizenden euro’s per jaar mis. Dat terwijl energieprijzen flink stijgen.
Lees ook: Inflatie door Iranoorlog brengt Nederlandse pensioenen nóg meer in gevaar
"Desnoods dien ik weer een klacht in"
De protectionistische pensioensector lag tot nu toe niet wakker van dit leed. Zij waande zich immuun voor concurrentie. Daar brengt de nieuwe wetswijziging verandering in. Al ziet Van Meerten nog niet onmiddellijk de zon schijnen. Hij ziet een parallel met het eigendomsrecht. Ook hier ziet niemand in Nederland een inbreuk. “Desnoods dien ik weer een klacht in.”
Europese invloed op Nederlandse pensioenen: (on)wenselijk?
Is het wenselijk dat buitenlandse partijen actief worden op de Nederlandse markt? Pensioen is privé-eigendom. Dat beheer je het liefst op nationaal niveau. Ons uitgangspunt van ‘nu sparen voor later’ sluit goed aan op de Nederlandse spaarzaamheid. In Spanje leeft men financieel meer van dag tot dag. Daar wordt de oudedagsvoorziening uit de belastingopbrengst betaald. Ieder het zijne, zou hier het uitgangspunt kunnen zijn.
Pensioensector op de klimaattoer
Ons pensioenprotectionisme zou geen probleem hoeven te zijn, ware het niet dat de sector nu op de klimaatsocialistische toer is gegaan. Zonder toestemming van de deelnemer wordt zijn geld ingezet voor ideologische projecten. Daarbij wordt met de nieuwe pensioenwet eenzijdig het contract ingrijpend gewijzigd. Dan moet je op z’n minst het recht hebben om uit te stappen, betoogde Van Meerten al eerder, of om over te gaan naar een andere beheerder.
Wel de lasten, niet de lusten
Dat onze redding nu van het Europees eigendomsrecht moet komen, zegt genoeg over de deplorabele staat van het Nederlands pensioenkartel. Die zadelt ons op met de lasten van protectionisme – hoge beheerkosten – zonder de lusten – bescherming tegen de Europees aangedreven inflatie. De succesvolle klacht van Hans van Meerten plaatst Nederland voor een keuze: schermen we onze oudedagsvoorziening af, of brengen we ze in lijn met het Europese eigendomsrecht?
'Europese rechtspraak versterkt eigendomsrecht van de Nederland'
Hans van Meerten is positief over meer Europese inmenging in de Nederlandse pensioenmarkt. “Het Hof van Justitie van de EU heeft al erkend dat pensioenrechten bescherming genieten onder het grondrecht op eigendom,” schrijft hij. De nieuwe regels zullen “Nederlandse deelnemers een sterkere juridische positie geven, geen zwakkere.”
Een bredere kijk dan het zuiver juridische
Dat is evenwel het juridische perspectief. ‘Europa’ in de breedste zin is meer dan gerechtshoven en wetboeken. Het is ook de Europese Investeringsbank, die Nederlandse fondsen onder druk zet om meer geld in groene doelen te steken. ‘Europa’ is het coronaherstelfonds, waarbij de Nederlandse burger voor Spaanse pensioenen dreigt te betalen. 'Europa' is de ECB, die geld blijft bijdrukken waardoor onze pensioenen minder waard wordt.
Lees ook: Nederlanders dreigen op te draaien voor Spaanse pensioentekorten
Het pensioenbolwerk is opengebroken
Wat als een paal boven water staat: het gesloten bolwerk van de Nederlandse pensioenbestuurders is opengebroken. De vanzelfsprekendheid van dubbele petten, torenhoge beheerkosten en afwezige inspraak is voorbij. Laten we hopen dat de dreiging van buitenlandse concurrentie al genoeg is om de fondsen te laten stoppen met hun ideologische fratsen en om het rendement voor hun deelnemers weer op één te zetten.
Bestel kosteloos: Pensioen in de uitverkoop (eBook)
Het eerste boek dat de volle omvang van de pensioenroof onthult!
Laatst bijgewerkt: 1 juli 2026 11:13