Aangrijpende film laat zien hoe Oekraïense priesters lijden onder Russische vervolging

Een nieuwe film beschrijft hoe katholieke priesters worden behandeld die in het kruisvuur terecht zijn gekomen van de vier jaar durende oorlog tussen Rusland en Oekraïne. 

Russen martelen katholieke priesters

No Priests Left is een verhaal over deportatie en marteling. "Priesters en pastoors werden gearresteerd. Ze werden ondervraagd. Ze werden geslagen. Ze werden vastgehouden in … martelkamers," vertelde eerwaarde heer Oleksandr Bohomaz onlangs aan Our Sunday Visitor (OSV). Aan het begin van de oorlog diende E.H. Bohomaz in een parochie in Melitopol, in het zuiden van Oekraïne, een gebied dat momenteel bezet wordt door de Russische agressors. Vandaag de dag zijn er “geen katholieke priesters meer” in de bezette gebieden.

Russische overmacht in 2022

Op 24 februari 2022 waren de ogen van de hele wereld gericht op Oekraïne. De verrassende Russische invasie domineerde het nieuws. Weinigen gaven Oekraïne veel kans om te overleven, laat staan te winnen. Er gingen geruchten dat er overal in het land moordcommando’s actief waren om president Volodymyr Zelenskyy uit te schakelen. Het Russische leger was simpelweg te sterk voor de slecht getrainde Oekraïners om lang stand te houden.

De bedreigde Oekraïense Kerk

De Oekraïense Grieks-katholieke Kerk (OGKK) is in volledige communie met Rome. Ze heeft altijd een moeilijke geschiedenis gehad, een die de onfortuinlijke geschiedenis van de natie weerspiegelt. Aan het einde van de achttiende eeuw verdeeld tussen het Oostenrijks-Hongaarse Rijk, Pruisen en tsaristisch Rusland, werd Oekraïne in 1919 door de bolsjewieken geannexeerd en onderdeel van de USSR. Nazi-Duitsland bezette het van 1941 tot 1944. Het werd uiteindelijk een onafhankelijke natie met de val van de Sovjet-Unie in 1991.

3,6 miljoen katholieken

Gedurende de vele periodes van bezetting was de OGKK voornamelijk een ondergrondse Kerk. Tijdens de negentiende en vroege twintigste eeuw gaf de tsaristische regering openlijk de voorkeur aan de schismatieke Russisch-orthodoxe Kerk en onderdrukte zij de OGKK. Die onderdrukking zorgde ervoor dat veel van haar leden naar de Verenigde Staten emigreerden. Eenmaal daar vestigden zij parochies met de volledige zegen van het Vaticaan. In Oekraïne zelf kwam de mogelijkheid om openlijk te aanbidden echter pas met de onafhankelijkheid. Aan het begin van de oorlog waren meer dan 3,6 miljoen Oekraïners lid van de OGKK.

Vladimir Poetin

Veel mensen in Rusland hebben de onafhankelijkheid van Oekraïne echter nooit geaccepteerd. Onder hen bevindt zich een man die toekeek hoe het Sovjetimperium uiteenviel: voormalig KGB-luitenant-kolonel Vladimir Poetin. Hij zag de wereld waarin hij was opgegroeid uiteenvallen. Dat is een zeer verontrustende ervaring, die iemand tegelijkertijd met een gevoel van zowel desillusie als nostalgie vervult.

Lees ook: Vladimir Poetin vertegenwoordigt niet de anti-Davos Partij

Eerste aanval op Oekraïne

Gezien die ervaringen en gevoelens was Poetin goed gepositioneerd om beïnvloed te worden door de politieke theorieën van Aleksandr Doegin. Die invloed kwam tot uiting in Poetins rechtvaardiging in 2014 van zijn eerste inval op Oekraïens grondgebied, de Krim. “De Krim is altijd een onlosmakelijk deel van Rusland geweest en blijft dat ook,” verklaarde Poetin. 

Katholieke Kerk als obstakel voor Poetin

Tegen 2022 was zijn gevoel van historische verbondenheid uitgebreid: “Het [dat wil zeggen heel Oekraïne] is een onvervreemdbaar deel van onze eigen geschiedenis, cultuur en spirituele ruimte.” In 2022 besloot Poetin de klus te klaren en Oekraïne weer bij Rusland te voegen. De OGKK was, en blijft, een obstakel. Het is een diepgaande en niet-Russische invloed – een teken dat Oekraïne nooit zo Russisch was als Poetin wil doen voorkomen. Daarom moest de natie, net als zijn andere tegenstanders, worden uitgeschakeld.

'Heilige' oorlog

Our Sunday Visitor (OSV) News meldt dat “in maart 2024 de Russisch-orthodoxe Kerk de Russische oorlog tegen Oekraïne uitriep tot een ‘heilige oorlog’, waarbij Rusland ‘de wereld beschermt tegen de aanval van het globalisme en de overwinning van het Westen dat in satanisme is vervallen’.” OSV voegde hieraan toe dat “Patriarch Kirill, het hoofd van de [Russisch-orthodoxe] Kerk, de gelovigen in een preek in september 2022 vertelde dat Russische militairen die in Oekraïne zijn omgekomen, door hun dood ‘van alle zonden’ zullen worden gereinigd.”

'Kerk moet ondergronds gaan'

Dergelijke ongegronde beloften moeten de Russische commandanten en troepen inspireren om vele onbeschrijfelijke daden te begaan tegen de Oekraïners in het algemeen en de OGKK in het bijzonder. “Het is levensgevaarlijk om een Oekraïense katholiek te zijn in door Rusland bezet gebied,” stelt de film. “De methode is dezelfde: het tsaristische regime in de achttiende en negentiende eeuw, het Sovjetregime in de twintigste eeuw en nu Poetin in de eenentwintigste eeuw verbieden onze Kerk en vernietigen haar in feite. Ze moet ondergronds gaan, de catacomben in.”

No Priests Left

Hoewel No Priests Left slechts veertien minuten duurt, is het niettemin een belangrijke film. Het getuigt ervan dat katholieken wreed worden vervolgd en weerlegt de mythe dat Rusland een verdediger is van het geloof en traditionele waarden. Door deze campagne tegen Oekraïense katholieken aan de kaak te stellen, versterkt de film de argumentatie voor het recht van Oekraïne om een onafhankelijke en soevereine natie te zijn. Vladimir Poetin is inderdaad geen vriend van het ware christendom. Zijn eigen duistere levensstijl, het routinematig vermoorden van politieke rivalen en de “rehabilitatie” van Jozef Stalin laten zien waar zijn hart werkelijk ligt. Hij steunt de Russisch-orthodoxe Kerk omdat hij de leiding ervan domineert.

Het geopolitiek belang van steun aan Oekraïne

De Verenigde Staten hebben veel legitieme belangen bij het behoud van de onafhankelijkheid van Oekraïne. Het is een bolwerk tegen de Russische expansionistische ambities in de Baltische staten en de voormalige Oostbloklanden. Amerikaanse steun aan Oekraïne laat China ook zien dat de VS Taiwan zou verdedigen in een situatie die veel overeenkomsten vertoont met die in Oekraïne. Katholieken over de hele wereld zouden inspiratie moeten putten uit de Oekraïners' vastberadenheid in het aangezicht van wrede vervolging. Ieder zou moeten bidden om de genade om zowel de Kerk als het land te verdedigen met eenzelfde ijver, zelfopoffering en vertrouwen op Gods genade.

Dit artikel verscheen eerder op tfp.org.

Laatst bijgewerkt: 18 maart 2026 20:00