Zo werkt communisme: Cuba kan de rekeningen niet meer betalen
Al meer dan zestig jaar biedt Havana de wereld één alibi voor de ellende in Cuba: El bloqueo, het Amerikaanse embargo. Het is een prachtig excuus voor het eigen falen, aangezien het de schuld blijft geven aan een land dat op 140 kilometer afstand ligt. Het bewijs wijst echter op het tegendeel.
Communisme is de oorzaak van Cubaanse armoede
Havana houdt vol dat het Amerikaanse embargo het eiland heeft uitgehongerd. Maar Cuba drijft handel met de halve wereld, kan vier van zijn vijf meelfabrieken niet in bedrijf houden en kan niet betalen voor wat het koopt. Het embargo verbiedt Amerikanen handel te drijven met Cuba. Het is reëel en het doet pijn. Het is echter niet de reden waarom Cubanen in de rij staan voor brood, waarom de lichten twaalf uur per dag uitgaan, of waarom sinds 2020 meer dan een miljoen mensen zijn gevlucht. De oorzaak van de armoede in Cuba is het communistische systeem, dat vooruitgang niet in dollars meet, maar in termen van klassenstrijd en gelijkheid. Centraal geplande socialistische economieën zullen nooit functioneren zoals de vrije markt. Ze zullen altijd fungeren als een mechanisme van klassenstrijd om gelijkheid te waarborgen.
Een land dat op de economische ladder is afgedaald
Westerse verdedigers van het Cubaanse communisme vertellen het klassieke verhaal van Cuba als een onderdrukte natie die in 1959 in opstand kwam tegen haar kapitalistische onderdrukkers. Op dat moment was Cuba echter geen uitgehongerde natie, maar een van de rijkere samenlevingen in Latijns-Amerika, met een inkomen per hoofd van de bevolking dat naar schatting ongeveer 80 procent boven het regionale gemiddelde lag. Tegenwoordig ligt dat cijfer ver onder het regionale gemiddelde – ongeveer 1.082 dollar per hoofd van de bevolking, of drie dollar per dag. Vergelijk dat cijfer eens met het Latijns-Amerikaanse gemiddelde van meer dan 10.000 dollar. Cuba is er inderdaad in geslaagd de zeldzame prestatie te leveren om op de economische ladder af te dalen terwijl al zijn buurlanden opklommen. Dit is een behoorlijke prestatie voor een socialistisch systeem dat “de massa’s” bevrijding van onderdrukking beloofde.
Lees ook: Waarom is Taiwan rijk en Cuba arm? Socialisme, niet sancties is het antwoord
Het experiment dat het regime niet weg kan redeneren
Het alibi van het Amerikaanse embargo kan de huidige ellende niet verklaren. Economen hebben tests ontworpen om de oorzaak te helpen vaststellen. Met behulp van een synthetische controlemethode hebben deze economen een zogenaamd ‘synthetisch Cuba’ gecreëerd, waarin de sterk uiteenlopende trajecten in kaart worden gebracht: de weg die vergelijkbare economieën in de regio zijn ingeslagen en de weg die Cuba sinds 1959 daadwerkelijk heeft afgelegd. Wanneer deze studies het embargo als oorzaak van het verschil isoleren, blijkt dat het slechts een geringe daling veroorzaakte. Een studie die de daling van de levensstandaard in Cuba aantoont, het artikel van Bastos, Geloso, Bologna en Pavlik, schat het aandeel van het embargo in de achterblijvende prestaties van Cuba op ongeveer 3-8 procent en concludeert dat de communistische revolutie de belangrijkste oorzaak van de armoede was.
De schuld van het communistisch regime
Als het embargo de oorzaak is van de schaarste in Cuba, zouden de tekorten een afspiegeling moeten zijn van de ontbrekende importen. In plaats daarvan weerspiegelen ze het falen van de staatsmonopolies in Cuba. Neem bijvoorbeeld brood. In 2024 kondigde het staatsconglomeraat een tekort aan “als gevolg van een gebrek aan meel”. Er was wel tarwe beschikbaar, maar deze kon niet worden gemalen omdat slechts één van de vijf meelfabrieken in bedrijf was. De staat was simpelweg niet in staat zijn eigen meelfabrieken te exploiteren. Washington exploiteert geen Cubaanse meelfabrieken.
China laat Cuba in de steek
Dit patroon is overal terug te vinden. In vergelijking met 2019 daalde de binnenlandse productie van varkensvlees met 90 procent, die van bakolie met 89 procent, die van kunstmest met 96 procent en die van cement met 61 procent. Suiker, ooit het hart van de Cubaanse economie, kelderde van 8 miljoen ton in 1989 tot ongeveer 165.000 ton bij de oogst van 2024–25 – zo schamel dat China, een bevriende afnemer, zijn vaste bestelling annuleerde. Cuba importeert inderdaad suiker, wat neerkomt op het importeren van zand door Saoedi-Arabië. Dit zijn ineenstortingen van de binnenlandse productie op Cubaans grondgebied, met Cubaanse arbeidskrachten en communistisch beheer. Het embargo verbouwt geen suikerriet. De communistische staat doet dat wel, en die heeft gefaald.
Lees ook: Kruisvaarder tegen het communisme krijgt Medal of Honor
Cuba kan van de rest van de wereld kopen
Nog een ongemakkelijk feit haalt stilletjes het hele communistische verhaal onderuit. Het embargo is een Amerikaanse maatregel; het kan en zal de rest van de wereld niet verbieden om handel te drijven met Cuba. Bovendien kan Cuba vrij handel drijven met alle andere landen – Spanje, China, Brazilië, Canada, Duitsland en ruim honderd andere partners. Zelfs de Verenigde Staten, waar de contante verkoop van levensmiddelen is toegestaan, hebben in 2025 voor ongeveer 811 miljoen dollar aan goederen naar Cuba verscheept, waarmee het land een van de belangrijkste leveranciers van Cuba is. Als Cuba bij de halve wereld kan inkopen, inclusief bij zijn vijand, waarom heeft het dan voortdurend een tekort aan alles?
Embargo is niet de oorzaak
Omdat het niet kan betalen. Het heeft geen geld omdat het communistische systeem geen goederen voor de export produceert; het bevordert alleen maar de klassenstrijd. De waarde van de export is ingestort tot ongeveer 1,47 miljard dollar, bijna een historisch dieptepunt. Een land dat niets produceert wat verkocht kan worden, kan niet importeren, hoe vol de schappen in de wereld ook zijn. Zoals Carmelo Mesa-Lago, emeritus hoogleraar economie en Latijns-Amerikaanse studies, heeft aangetoond, is de exportcrisis van Cuba te wijten aan “structurele factoren, voornamelijk het inefficiënte economische systeem” – uitdrukkelijk niet aan het embargo.
Bestel kosteloos: Revolutie en Contrarevolutie (eBook)
(Artikel gaat verder onder deze boodschap)
Als er één boek is dat licht kan schijnen in de postmoderne duisternis, dan is het dit boek: Revolutie en Contrarevolutie van katholiek denker professor Plinio Corrêa de Oliveira. “Als de Revolutie wanorde is, is Contrarevolutie het herstel van Orde.” – Bestel het nu kosteloos!
De getuigen wonen in Havana
De onafhankelijke economen van Cuba, die geen voorliefde voor Washington koesteren, geven dit ongemakkelijke feit toe. In oktober 2025 verklaarden acht van de meest gerespecteerde Cubaanse economen dat sancties weliswaar pijn doen, maar “niet de fundamentele oorzaak” zijn van de huidige crisis; zij wezen in plaats daarvan op “het eigen politieke en economische systeem van het eiland”. Zelfs de Vereniging voor de Studie van de Cubaanse Economie rangschikt de boosdoeners in volgorde: socialistische centrale planning op de eerste plaats, de ineenstorting van de Sovjet-Unie op de tweede plaats en het embargo op de derde plaats.
Het alibi moet zijn werk doen
Daarom koestert het regime het excuus (de leugen) van het embargo zo angstvallig. Het verfraait zijn beweringen zelfs door te stellen dat het BBP anders met 9,2 procent zou zijn gegroeid. Zoals in een briefing van het Europees Parlement droogjes werd opgemerkt, raakte de regering “politiek afhankelijk van het Amerikaanse embargo”, dat “het beeld van een vijand” leverde om het publiek achter zich te scharen. De blokkade is niet louter het alibi dat het regime gebruikt; het is de troef die het regime zich niet kan veroorloven te verliezen, omdat deze het verhaal van de klassenstrijd versterkt.
Het oordeel
Dit alles maakt het embargo niet minder pijnlijk – linkse krachten noemen het wreed en contraproductief. Maar het bewijsmateriaal onthult de echte boosdoener achter de crisis. Cuba was welvarend en heeft zichzelf arm gemaakt. Het kan handel drijven met de wereld, maar kan niets produceren om die handel in stand te houden. Zijn eigen economen beschuldigen het communistische regime ervan juist het probleem te veroorzaken waarvan de VS het beschuldigt. Het embargo is het excuus. Het communisme is de oorzaak.
Dit artikel verscheen eerder op tfp.org.
Laatst bijgewerkt: 7 augustus 2026 11:29