Zo wordt economische pijn een instrument om de samenleving verder in de richting van klimaatcommunistische planning te duwen. Afbeelding gegenereerd en/of bewerkt met AI.
GroenLinks-PvdA-leider Jesse Klaver pleit voor maximumprijs brandstof
GroenLinks-PvdA-leider Jesse Klaver wil brandstofprijzen maximeren en “overwinsten” van fossiele bedrijven afromen. Hij verwijst naar België als succesvoorbeeld. Echter België bewijst opnieuw dat dit soort ingrijpen in de economie doorgaans juist leidt tot verliezen en schaarste – of erger.
Jesse Klaver pleit voor maximumprijzen aan de pomp
In het Kamerdebat over de stijgende brandstofprijzen door de oorlog in het Midden-Oosten heeft Jesse Klaver een opvallend voorstel gedaan. Hij pleit voor maximumprijzen aan de pomp “naar Belgisch model” en wil “overwinsten” van oliebedrijven afromen ‘zodat de rekening niet bij de burger terechtkomt.’ Klaver noemt de marges van de oliebedrijven “hoog” en wil de prijzen “verder naar beneden” brengen. Het voorstel klinkt als een mooie, snelle oplossing voor dure tankbeurten, maar achter dit simplisme gaat een verborgen onheil schuil.
De communistische wortels van GroenLinks-PvdA
GroenLinks-PvdA is de politieke erfgenaam van onder andere de Communistische Partij van Nederland. Klaver’s pleidooi past naadloos in die traditie: de staat bepaalt wat “eerlijk” is en grijpt in op privé-eigendom en winsten. In plaats van vrije prijsvorming wenst hij dat de overheid prijsbepaling – en daarmee indirect de productie – dicteert. Dit is geen nieuw idee, maar een herhaling van de oude communistische doctrine die stelt dat de staat de economie beter centraal zou kunnen plannen dan ondernemers en consumenten dat in een gedecentraliseerde markt kunnen – een overtuiging die in theorie én historisch lang en breed ontkracht is.
Maximumprijzen werken tekorten en zwarte markten in de hand
Het wensdenken van prijsplafonds lost schaarste niet op – het verergert deze juist. Maximumprijzen die onder de evenwichtsprijs worden vastgesteld leiden tot tekorten omdat vraag stijgt terwijl aanbod daalt. Pomphouders verkopen met verlies of stoppen met leveren, zoals nu al gebeurt in België, waar Klaver nota bene expliciet zijn inspiratie haalt. Brafco, de Belgische brancheorganisatie, slaat alarm: pomphouders verkopen onder inkoopprijs en dreigen te sluiten. Het resultaat is uiteindelijk geen lagere prijs voor iedereen, maar juist een krimpend aanbod en economische prikkels voor de zwarte markt.
Het Belgische model: verlies, sluitingen en onhoudbaarheid
“Ze zijn ten einde raad. Je kunt niet van de pompeigenaar eisen om 5 cent per liter korting te geven. Dat is absurd,” zo stelt Brafco-directeur Johan Mattart in de Belgische publicatie L’Avenir. Sommige stations verkopen noodgedwongen illegaal boven de maximumprijs. De branche roept op het systeem op te schorten. Klaver negeert deze realiteit en presenteert België als succes. In werkelijkheid is de Belgische aanpak een schoolvoorbeeld van wat econoom Ludwig von Mises in zijn magnum opus uit 1940 Human Action (Het menselijk handelen) al aantoonde: wanneer de overheid prijzen bepaalt, verdwijnt het prijssignaal en daarmee de rationele allocatie van schaarse middelen, met tekorten en wanorde als onvermijdelijk gevolg.
“Overwinsten” zijn een socialistisch eufemisme
Volgens Klaver gaan “de overwinsten [van deze oliebedrijven] ten koste van gewone mensen.” Echter “overwinsten” bestaan niet als objectief gegeven. Het is een puur politiek-moralistisch oordeel dat winsten boven een willekeurig niveau “onrechtvaardig” maakt. Winsten zijn het signaal dat middelen schaars zijn en trekken ondernemers aan, wat op termijn het aanbod vergroot. Het ‘afromen’ van deze winsten door de staat is de doodsteek voor het ondernemerschap en de prikkel om te investeren. Uiteindelijk betaalt de consument de rekening door tekorten en hogere prijzen – precies het tegenovergestelde van wat Klaver stelt te willen bereiken. Dit laat zien: het pleidooi van Klaver is louter demagogie.
Wat men ziet en wat men niet ziet
Het is een klassiek voorbeeld van de parabel van de gebroken ruit van econoom Frédéric Bastiat – in 1850 geïntroduceerd in zijn essay Ce qu’on voit et ce qu’on ne voit pas (Wat men ziet en wat met niet ziet) – in de praktijk. Politici kijken alleen naar het direct zichtbare voordeel (lagere pompprijzen) en negeren het onzichtbare (minder investeringen, lagere voorraden, verlieslatende pomphouders, toekomstige tekorten). Klaver’s plan lijkt zo op het eerste gezicht misschien een winst voor de burger, maar pomphouders draaien verlies, leveranciers worden gedwongen af te schalen en de staat moet uiteindelijk bijspringen met subsidies om de minderbedeelden bij te staan. De verborgen kosten voor dit ingrijpen – minder banen, hogere belastingen, minder investering en innovatie – blijven onzichtbaar. Zo creëert het beleid precies de problemen die het zegt op te lossen. Het is pleister op pleister plakken. En hoe meer pleisters geplakt worden, des te pijnlijker het moment wanneer deze er uiteindelijk uit pure noodzaak afgetrokken worden.
Centralisatie schept één kwetsbaar punt van totale mislukking
Het subsidiariteitsprincipe spreekt zich juist uit tegen deze centralisatie van macht: wat lagere organisatorische niveaus – gezinnen, ondernemers, lokale markten – zelf kunnen regelen, mag een hogere overheid niet onnodig naar zich toetrekken. Maximumprijzen breken dat principe en creëren één single point of failure: de centrale planner dicteert met één pennenstreek de hele brandstofketen. Wanneer die planner faalt, faalt alles tegelijk. Dat zagen we in extremis in de Holodomor, waarbij begin jaren ’30 in Oekraïne miljoenen mensen een hongerdood stierven nadat de communisten de landbouw nationaliseerden en een kunstmatige schaarste creëerden.
Zonnepanelencrisis legt ware gelaat van het klimaatcommunisme bloot
Een vergelijkbaar fenomeen zien we nu in het zonnepanelendrama: de door Den Haag doorgedrukte salderingsregeling en massale subsidies voor ‘groene’ energie hebben de zonnepanelensector kunstmatig opgeblazen – en die stort nu, nu deze overheidssteun wordt afgebouwd, finaal in. Bovendien raakt het elektriciteitsnet overbelast, nemen risico’s op black-outs toe en wordt de energierekening voor gezinnen en de industrie opgedreven. Klaver’s prijsplafond doet hetzelfde met brandstof: één verkeerde berekening in Den Haag en hele regio’s komen zonder benzine te zitten. Vrije prijsvorming maakt juist lokale adaptatie van vraag en aanbod mogelijk: waar relatief hogere prijzen worden gevraagd door lokale tekorten, worden ondernemers bewogen meer brandstof aan te voeren om meer te kunnen verdienen. Zo wordt voldaan aan de vraag en daalt de prijs.
Lees ook: Zonnepanelencrisis en salderingsdrama leggen ware gelaat van het klimaatcommunisme bloot
Vertraagde ontwrichting in de productieketen
Bij de hongersnood in Oekraïne waren de gevolgen van centralisatie onmiskenbaar en onmiddellijk zichtbaar: mensen stierven massaal van de honger. In de energiesector of bij het maximeren van benzineprijzen zijn de effecten minder spectaculair, omdat de ingreep verder verwijderd is van de uiteindelijke consumptie en de klap deels opgevangen kan worden door andere schakels in de productieketen. Ondernemers kunnen tijdelijk interen op winstmarges, voorraden aanspreken, kosten doorschuiven of substituten zoeken om de verstoring te compenseren. Deze aanpassingen dempen de eerste schok, maar het principe is hetzelfde: de staat verbreekt het organische prijssignaal in de productieketen, ontregelt vraag en aanbod en verschuift de schade slechts in tijd en plaats – verhelpt deze niet in wezen.
Het echte alternatief: lasten omlaag en overheid snoeien
In plaats van prijsdwang moet de overheid radicaal snoeien in het ambtenarenapparaat en accijnzen verlagen. Lagere belastingen en het schrappen van nodeloze bureaucratie verlagen de kosten voor iedereen zonder de organische orde van de markt onnodig te verstoren. Economische vrijheid is fundamenteel voor welvaart, ondernemerschap en prijscalculatie. Laat daarom prijzen vrijelijk tot stand komen zodat vraag en aanbod elkaar optimaal weten te vinden. Alleen vrije prijsvorming is in staat de gedecentraliseerde kennis en wensen van miljoenen consumenten en producenten effectief te destilleren in een werkbare prikkel: het prijssignaal. Daar kan geen leger van ambtenaren tegenop.
Crisis als machtsmiddel
Wie goed kijkt, ziet bovendien hoe dergelijke crises politiek worden benut. Klaver’s voorganger Frans Timmermans liet ooit ontvallen dat men een probleem moet “koesteren” en zelfs groter moet maken ten dienste van politiek gewin in plaats van het op te lossen. Het lijkt een terugkerend thema in de klimaatretoriek: dreiging en urgentie worden aangehaald om verregaande centralisatie, controle en herverdeling als onvermijdelijk voor te stellen. Het gevaar bestaat dat ook Klaver de stijgende brandstofprijzen niet zozeer wil oplossen, maar gebruikt om een bredere ‘degrowth’-agenda door te drukken: minder mobiliteit, minder consumptie, minder economische activiteit – verpakt als morele noodzaak. Zijn linkse collega Rob Jetten gaf al het voorbeeld door accijnsverlagingen op brandstof te blokkeren ‘want dat kan slecht uitpakken voor het milieu.’ Zo wordt economische pijn geen probleem dat men wil verlichten, maar een instrument om de samenleving verder in de richting van klimaatcommunistische planning te duwen.
Geen tolerantie voor communistische demagogie
Pleidooien voor maximumprijzen zijn geen onschuldige suggesties. Het zijn aanvallen op het fundament van de christelijke beschaving: privé-eigendom, rede, vrije wil en individuele verantwoordelijkheid. Plinio Corrêa de Oliveira leerde dat de Revolutie – socialisme, communisme, egalitarisme – juist privé-eigendom wil vernietigen om de organische orde van de schepping omver te werpen. Zulke ideeën horen niet thuis in een beschaafde samenleving. Ze moeten met spreekwoordelijke pek en veren de politiek uitgejaagd worden. Nederland: kiest voor vrijheid, traditie en christelijke orde – niet voor een herhaling van de fatale mislukkingen van de twintigste eeuw.
Bestel kosteloos: Revolutie en Contrarevolutie (eBook)
Als er één boek is dat licht kan schijnen in de postmoderne duisternis, dan is het dit boek: Revolutie en Contrarevolutie van katholiek denker professor Plinio Corrêa de Oliveira. “Als de Revolutie wanorde is, is Contrarevolutie het herstel van Orde.” – Bestel het nu kosteloos!
Laatst bijgewerkt: 31 maart 2026 16:08