Groene Kerken verjagen pachters van kerkgrond
In Drenthe worden eeuwenoude banden tussen kerken en pachtboeren onder druk gezet door een nieuwe groene agenda. Wat begon als schenkingen van lokale boeren voor diaconale zorg, verandert nu in een instrument voor natuurherbestemming en stikstofpolitiek.
Kerk in Rolde verbreekt eeuwenoude band met lokale pachters
In het Drentse Rolde staat de eeuwenoude Jacobuskerk. Achter de muren, op de weilanden die generaties lang door lokale boeren werden bewerkt, speelt zich iets af dat verder reikt dan een pachtconflict. De PKN kerk verkoopt of herbestemt grond die zij van boeren heeft gekregen. Pachters die er al tientallen jaren zitten, moeten wijken. De motivatie komt niet uit een acute nood, maar uit een netwerk dat zich Groene Kerken noemt. Projectleider van Groene Kerken is Carla Dik-Faber, ooit Kamerlid voor de ChristenUnie en in die rol zorgvuldig neergezet als "boerenvriend".
Groene Kerken zet historische kerkgrond in voor nieuwe agenda
Het is het moment waarop een deel van de Nederlandse kerk de historische band met de agrarische gemeenschap bewust doorknipt, in naam van scheppingszorg. De stikstofkwestie die als legitimatie wordt opgevoerd, is daarbij geen ecologische realiteit maar een politiek instrument. Drenthe is de groenste provincie van Nederland. Er is geen stikstofdeken die het landschap wurgt. Er is wel een ideologie die grond wil herverdelen en eeuwenoude sociale banden met de kerk wil vervangen door klimaatactivisme.
Boeren schonken grond aan de kerk voor diaconale zorg
Veel kerkgrond in Drenthe is niet zomaar eigendom. Zij is geschonken. Boeren zonder erfgenamen vermaakten hun land aan de kerk, vaak met de expliciete of stilzwijgende verwachting dat de opbrengsten zouden dienen voor diaconale doelen. Zorg voor de minder welvarende medemens, inclusief de boer die het zelf niet breed had. De pachtrelaties die daaruit voortkwamen, waren stabiel en lokaal. Generaties lang. De kerk bood toegang tot grond en zekerheid. De pachter zorgde voor de grond en droeg zo bij aan het dorp en de gemeenschap. Dat was de concrete invulling van omzien naar elkaar.
Jacobuskerk in Rolde beëindigt langjarige pachtrelaties
In Rolde is die band nu doorgesneden. De Jacobuskerk, aangesloten bij het groene netwerk, zet in op voedselbossen en natuur in plaats van voortzetting van bestaande pacht. Boeren die de grond al generaties bewerken, worden geconfronteerd met opzegging of verkoop. De opbrengsten van de grond gingen traditioneel naar diaconie of kerkonderhoud. Nu wordt de grond zelf instrument van een andere agenda. De sociale dimensie verdwijnt daarbij naar de achtergrond.
Carla Dik-Faber presenteert valse keuze tussen geld en natuur
Dik-Faber en de groene kerken presenteert de keuze o.a. in het Nederlands Dagblad (13 april 2024) en “Dit is de Dag” (16 april 2024) als een afweging tussen geld en natuur. Kerken zouden niet alleen naar de hoogste bieder moeten kijken, maar ook naar de ecologische waarde van de grond. Dat klinkt redelijk, totdat je ziet wat er buiten beeld blijft. De historische herkomst van de grond. De verwachting bij de schenking. De wederkerigheid die generaties heeft gedragen. Die laag wordt niet meegewogen. De discussie wordt gereduceerd tot rentmeesterschap in dienst van biodiversiteit, alsof de boer die de grond al bewerkt geen deel uitmaakt van de schepping die men zegt te willen beschermen.
Groene Kerken herdefiniëren diaconie ten koste van lokale boeren
Het is een herdefiniëring van diaconie. Waar de traditionele diaconie keek naar de mens die het minder had, kijkt de nieuwe variant vooral naar abstracte toekomstige generaties en naar habitats die louter op papier kwetsbaar zijn. Als Kamerlid positioneerde Dik-Faber zich nadrukkelijk naast de boeren. Zij distantieerde zich van radicale actiegroepen, verdedigde de kringlooplandbouw als perspectief met de boeren, en stelde dat de problemen van de samenleving niet eenzijdig op het boerenerf gelegd mochten worden. De ChristenUnie wilde boerenverstand in de Kamer. Dat imago was zorgvuldig opgebouwd.
Groene Kerken stimuleren ecologische voorwaarden op kerkgrond
In haar huidige rol is de toon verschoven. Als projectleider van Groene Kerken stimuleert zij kerken om ecologische voorwaarden te stellen aan pacht en om grond actief in te zetten voor biodiversiteit. De toolkit van het netwerk is helder. Alles moet in dienst staan van het klimaatactivisme, maar liever nog zien ze de boer helemaal niet meer. Praatjes over "kringlooplandbouw" en "natuurinclusief beheer" leiden in de praktijk, zoals in Rolde, tot het beëindigen van eeuwenoude vormen van generationele solidariteit. Het verschil tussen de Kamerjaren en de huidige functie is niet subtiel. Het is de overgang van naast de boeren staan naar lobbyen voor opzegging en sluiting.
Stikstofpolitiek dient als instrument voor herverdeling van grond
De legitimatie voor deze koers wordt gezocht in het stikstofdossier. Drenthe heeft twaalf stikstofgevoelige Natura 2000-gebieden waar de kritische depositiewaarde wordt overschreden. Die overschrijding is meetbaar. Wat niet vanzelf volgt, is dat dit een acute ecologische nood is die het beëindigen van langjarige pachtrelaties rechtvaardigt. De extreme strengheid waarmee Nederland die waarden toepast, is immers vooral het gevolg van de uitspraak uit 2019 en de aanhoudende procedures van Johan Vollenbroek, niet van een unieke natuurcrisis die elders in Europa ontbreekt. Drenthe is ruim, groen en kent geen dichtbevolkte vee-intensieve hotspots zoals delen van de Veluwe of Brabant.
Stikstofprobleem is politiek middel geen ecologische nood
Het stikstofprobleem is een politiek probleem. Het dient als hefboom om landgebruik te sturen, grond te herverdelen en de landbouw te hervormen volgens een vooraf vastgesteld model. Organisaties als Groene Kerken sluiten daar naadloos op aan. Zij gebruiken de kerkelijke eigendom, historisch bedoeld voor nabije zorg, als instrument om die politieke agenda lokaal door te voeren. In een provincie als Drenthe, waar natuur geen schaarste is, is deze ideologie overdreven en bespottelijk.
Kerk verliest vertrouwen van boeren die grond ooit schonken
De gevolgen zullen groot zijn. Boeren die dachten op vertrouwen te kunnen rekenen bij de kerk, worden met de grootste onverschilligheid aan de kant geschoven. De grond is niet langer vanzelfsprekend beschikbaar voor degenen die haar eeuwenlang hebben bewerkt. De ironie is wrang. Juist het zogenaamde "groen en sociale christendom" van organisaties als Groene Kerken geven geen fluit om echte mensen. Een beweging die "omzien naar elkaar" zo graag als kreet gebruikt, maakt het bestaan van een kwetsbare lokale groep onmogelijk. "Wij gingen regelmatig naar de kerk daar," zegt Jan van der Struik, een pachter die zijn grond kwijtraakt in een interview met Nieuwsuur, "maar ik heb er geen aardigheid meer aan. Ik voel me niet meer thuis daar." Van der Struik was nota bene jarenlang rentmeester door de Jacobuskerk.
Groene koers van kerken breekt met agrarische gemeenschap in Drenthe
Kerken die deze koers kiezen, doen meer dan "kiezen voor het klimaat". Zij herdefiniëren hun relatie met de gemeenschap die hen heeft grootgebracht. In Drenthe is die gemeenschap agrarisch. De historische band is niet vanzelfsprekend. Zij kan worden doorgesneden. Wat daarvoor in de plaats komt, is een netwerk dat zichzelf "groen" noemt, maar dat de oude diaconale traditie inruilt voor een ideologisch activisme. Wat nu in Drenthe is gebeurd kan het begin zijn van een grote verandering, want de gezamenlijke Nederlandse kerken zijn een van de grootste grondbezitters van het land met ca. 30.000 hectare.
Bestel kosteloos: Groen is het nieuwe rood (eBook)
Het rode communisme is niet verdwenen na de Koude Oorlog. Het heeft als een kameleon een groene kleur aangenomen. Met hetzelfde doel: totale staatscontrole en de afschaffing van privé-eigendom. Groen is het nieuwe rood is het eerste Nederlandse boek dat de Groene Lobby volledig ontmaskert en laat zien hoe deze het milieu misbruikt voor een revolutie!
Laatst bijgewerkt: 4 november 2026 16:31