Vijftig jaar geleden zong de leermeester van Frans Timmermans de lof van Mao Zedong
Max van der Stoel en Mao Zedong. Bron afbeelding links: Nationaal Archief / Wikimedia Commons.
Exact vijftig jaar geleden overleed Mao Zedong. De Chinese communistische leider is waarschijnlijk de dodelijkste dictator ooit. Toch zwaaiden linkse politici hem lof toe.
Max van der Stoel
Op de sterfdag van Mao hield de Tweede Kamer een korte maar plechtige herdenking. PvdA’er Max van der Stoel nam het woord. “In Mao Zedong heeft de Chinese natie een groot leider en staatsman verloren,” meende de minister van Buitenlandse Zaken. “Het China, dat hem zijn leven lang voor ogen heeft gestaan, is een onafhankelijk China, ontworsteld aan buitenlandse voogdij en innerlijke verdeeldheid, steunend op eigen kracht in een permanent proces van revolutionaire verandering.” Hierop volgde een minuut stilte.
PvdA-minister Max van der Stoel in de Tweede Kamer bij de herdenking van Mao's overlijden, 9 september 1976. Bron afbeelding: Delpher.
Speelde hier naïviteit?
Je zou denken dat hier een radicaallinkse politicus sprak die naïef tegenover het communisme stond: een fellow-traveller. Wellicht wist Van der Stoel simpelweg niet hoe gruwelijk Mao Zedong in China had huisgehouden en dat daarbij 40 tot 70 miljoen mensen waren omgekomen. Hoe valt zo’n hagiografie van een massamoordenaar anders te verklaren?
De leermeester van Frans Timmermans
Maar Max van der Stoel stond beslist niet te boek als radicaallinks. De politicus behoorde tot de rechtervleugel van de sociaaldemocratie. Hij was de leermeester van Frans Timmermans, die geen gelegenheid onbenut laat om zijn nagedachtenis te eren. In de biografie De stille diplomaat eert Anet Bleich (ex-Volkskrant) hem als “internationale grootheid” die vocht voor het “herstel van de democratie”. Zijn mening over Mao komt slechts terloops ter sprake.
Lees ook: De opkomst van Frans Timmermans: 'Koester dat probleem! Maak het groter!'
Mao's monsterlijkheid was breed bekend
Van der Stoel had kunnen weten van de misdaden van Mao, aldus historicus Roelof Bouwman in Wynia’s Week. Hij wijst op publicaties als Prisoner of Mao (1973) van de Chinees-Franse journalist Jean Pasqualini en de boeken van de Belgische sinoloog Simon Leys: Les habits neufs du président Mao (1971) en Ombres chinoises (1974). Hierdoor “hoefde niemand in het Westen nog aan zijn monsterlijkheid te twijfelen.” Het laatstgenoemde boek was tegen Mao’s overlijden al naar het Nederlands vertaald.
Euforische lofrede op Mao Zedong
Toch prees Van der Stoel de communistische dictator. Niet alleen in de Tweede Kamer, maar ook in communistisch China zelf. Bleich tekent op hoe de PvdA’er tijdens een werkbezoek daar een euforische lofrede op Mao hield. Uiteraard zullen zijn gastheren hem zoveel mogelijk een Potemkin-dorp-rondleiding door het land hebben gegeven, maar China was destijds zó vernield en vernederd door Mao dat de schrijnende realiteit toch evident was.
Bas de Gaay Fortman
Van der Stoel stond niet alleen in zijn Mao-verering. Bas de Gaay Fortman, van de GroenLinks-voorloper PPR, jubelde na een Chinabezoek in 1973: “Overal valt op de belangeloosheid waarmee de mensen werken en hun gerichtheid op de maatschappij als geheel.” China was door Mao Zedong “een groot moreel herbewapend land waarin de absolute eerlijkheid, reinheid, onzelfzuchtigheid en liefde regeren”. Volgens Bouwman verscheen De Gaay Fortman in Mao-tenue op het Binnenhof om “zijn woorden kracht bij te zetten”.
Bas de Gaay Fortman in Mao-pak. Uit de Panorama van 5 april 1974. Bron afbeelding: X.
Mao-verering berokkende loopbaan geen schade
De heren hebben in hun verdere loopbaan geen nadeel ondervonden van hun extremistische sympathieën. Van der Stoel werd hoge commissaris voor minderheden bij de OVSE en kreeg de eretitel van minister van Staat. De Gaay Fortman bekleedde talloze bestuursfuncties op het gebied van mensenrechten. Hoe Mao omging met minderheden en mensenrechten, lieten zij onbesproken.
D66-minister op bezoek in China
Dit alles is beslist geen voltooid verleden tijd. De linkse opvolgers van Van der Stoel en De Gaay Fortman blijven toenadering zoeken tot communistisch China. In juli 2026 bezocht D66-minister Sjoerd Sjoerdsma China om de “bilaterale handelsrelatie” te versterken. Ondertussen blijft het communistische regime katholieken, Oeigoeren en andere minderheden ernstig onderdrukken. Linkse politici kijken weg van dit onrecht.
Terug naar Frans Timmermans
Dezelfde linkse politici lezen hun rechtse opponenten graag de les over (vermeende) banden met buitenlandse regimes. De wandaden van die regimes vallen doorgaans in het niet bij Mao’s massamoorden. Zo viel Van der Stoels leerling Frans Timmermans in 2024 Geert Wilders aan op diens banden met Viktor Orbán. Nu Timmermans geen partijleider meer is, zou hij baat hebben bij wat de Duitsers Vergangenheitsbewältigung noemen: het in het reine komen met de traditie van communismeverheerlijking door links.
Bestel kosteloos: Zwartboek Frans Timmermans
Het eerste boek dat de klimaatgreep van Frans Timmermans onthult! "Actueel en zeer treffend" - GeenStijl
Laatst bijgewerkt: 9 september 2026 07:06