Rellen in Frankrijk – is dit de toekomst van Europa?

Binnen enkele weken toonde Frankrijk twee radicaal verschillende gezichten aan de wereld. Waar de ene menigte zich ordelijk verzamelde in gebed en gemeenschap, keerde de andere zich met geweld tegen de symbolen van orde en cultureel erfgoed.

Protesten in Frankrijk over koopkracht onderwijs en publieke diensten

Op 17 oktober 2026 trokken honderdduizenden Fransen de straat op. Officieel ging het om zorgen over de koopkracht, de staat van het onderwijs en de publieke diensten. Vakbonden, studentenorganisaties en delen van de bevolking uitten onvrede over stijgende prijzen en wat zij zagen als het afbrokkelen van de verzorgingsstaat. In de mainstreammedia klonk vooral het verhaal van legitieme grieven van hardwerkende burgers en jongeren die hun toekomst bedreigd zien. Wie echter de beelden op sociale media en in lokale verslaggeving volgde, zag echter iets dat meer weg had van een burgeroorlog.

Brand in historisch stadhuis van Limoges symbool van de chaos

De protesten resulteerde in tal van steden in een totale uitbarsting van chaos en geweld. In Parijs werden auto’s in brand gestoken, barricades opgeworpen en winkels geplunderd. Politieagenten werden met projectielen bekogeld. In Lyon ging een toeristenkantoor in vlammen op. In Marseille werd het stadhuis bestormd. Het meest sprekende symbool van de uitbarsting was echter Limoges. Daar staken gemaskerde demonstranten het historische stadhuis, een neorenaissancegebouw uit 1883, in brand. Het dak en de klokkentoren stortten ineen. De prefect sprak van een “catastrofe voor het erfgoed”. 

Frankrijk valt ten prooi aan extreemlinks terrorisme en gangsterislam

Op sociale media wezen veel mensen erop dat dit bijzondere historische gebouw twee wereldoorlogen had overleefd, maar niet de massamigratie. Graffiti met teksten als “Vive la Commune” verscheen op de fontein ervoor. De hoofdverdachte die op 20 oktober 2026 is aangehouden in verband met de brand is een 34-jarige man die door de Franse autoriteiten en media consequent wordt gelinkt aan de ultragauche (de extreme/ultra-linkse beweging). In andere grote steden zijn black blocs en opportunistische plunderaars (lees: gangsterislam) de drijvende krachten achter het geweld en de vernielingen. Duizenden mensen werden gearresteerd; bijna duizend politieagenten raakten gewond. Dit is allang geen uit de hand gelopen demonstratie meer, maar een bewuste aanval op de openbare orde en publieke autoriteit.

Bezoek van Paus Leo XIV aan Frankrijk in september 2026

Precies drie weken eerder, van 25 tot 28 september, had Frankrijk een heel ander gezicht getoond. Paus Leo XIV bracht zijn eerste officiële apostolische reis aan “de oudste dochter van de kerk” in achttien jaar. Op de Place de la Concorde en langs de Champs-Élysées verzamelden zich naar schatting zeven- tot achthonderdduizend mensen voor een openluchtmis. In het Stade de France baden zo’n tachtigduizend jongeren met de paus. In Lourdes en Metz vonden verdere grote, ordelijke bijeenkomsten plaats. Ondanks deze duizelingwekkende aantallen vonden alle evenementen plaats in een sfeer van gebed, rust en gemeenschap. Het contrast met oktober kon nauwelijks groter zijn.

Twee gezichten van Frankrijk volgens de analyse van Plinio Corrêa de Oliveira

Deze twee momenten zijn geen losstaande gebeurtenissen. Zij onthullen twee gezichten van hetzelfde Frankrijk – en van de westerse cultuurstrijd waarin Frankrijk een sleutelrol speelt (juist door haar eeuwenoude christelijke geschiedenis). Professor Plinio Corrêa de Oliveira heeft in zijn meesterwerk Revolutie en Contrarevolutie (1959) deze dynamiek nauwkeurig beschreven en uitvoerig uiteengezet. Hij zag de geschiedenis van het Westen als een eeuwenlang revolutionair proces dat tot doel heeft de christelijke orde te ondermijnen. Dat proces, gedreven door trots of hoogmoed (egalitarisme en afwijzing van elke hiërarchie) en zinnelijkheid (verwerping van morele en juridische remmen), kent drie grote fasen: de protestantse pseudo-Reformatie, de Franse Revolutie en het communisme. De Franse Revolutie van 1789 was voor Oliveira het moment waarop die geest zich politiek en gewelddadig doorzette: de afbraak van de monarchie, de adel en de Kerk ten gunste van een egalitair en seculier utopisme.

Lees ook: Quentin Deranque (23) dood na geweld in Lyon: Antifa-lynchpartij schokt Frankrijk

Het christelijke Frankrijk tegenover het revolutionaire Frankrijk

In die analyse van professor Oliveira bestaat er niet slechts één enkel Frankrijk, maar twee. Enerzijds het Frankrijk van de christelijke beschaving: hiërarchisch, sacraal, geordend, patriottisch in de oorspronkelijke zin van het woord – geworteld in geloof, familie en traditie. Anderzijds het Frankrijk van de Revolutie: de geest van chaos, de afwijzing van autoriteit, het egalitaire geweld dat gebouwen, instituties en symbolen van het verleden aanvalt. De massale, vreedzame bijeenkomsten rond de paus vertegenwoordigen het eerste Frankrijk: een volk dat, ondanks de secularisatie en linkse indoctrinatie, nog steeds in staat is zich te organiseren. De brandstichtingen, plunderingen en aanvallen op openbare gebouwen vertegenwoordigen het tweede: de revolutionaire impuls die nooit is uitgedoofd en die bij elke gelegenheid probeert de overblijfselen van orde te vernietigen.

Voortzetting van de Revolutie in de 21e eeuw

Oliveira benadrukte dat de Revolutie niet ophield in 1789. Zij transformeert en keert terug in nieuwe gedaanten. De ultralinkse groepen die vandaag historische gebouwen in brand steken, handelen in dezelfde geest als de Jacobijnen die kerken ontwijdden en het Ancien Régime vernietigden. Het feit dat zij daarbij vaak steun of stilzwijgen vinden van delen van de media en de politiek, past in het patroon dat Oliveira beschreef: de “gematigde” fasen van de Revolutie bereiden de radicalere fasen voor. Wanneer het midden de oorzaken van de ontbinding van de openbare orde niet aanpakt – of deze zelfs bevordert door beleid dat hiërarchie, grenzen en morele orde relativeert – creëert het de ruimte waarin de extreme vleugel kan toeslaan.

Creolisatie van Mélenchon als ideologie van het revolutionaire Frankrijk

Dit revolutionaire gezicht krijgt ook een expliciete ideologische vorm in de creolisatie die Jean-Luc Mélenchon verdedigt. Volgens hem is creolisatie geen project, maar een onontkoombaar feit: de permanente uitvinding van nieuwe culturele gebruiken die ontstaat uit de vermenging van verschillende culturele elementen. Frankrijk is volgens Mélenchon al gecreoliseerd en hoeft zich daar niet voor te schamen; het universalisme van de Revolutie maakt deze vermenging juist mogelijk. In die visie is Franse identiteit niet langer gebonden aan een specifieke erfenis van geloof, taal en historische continuïteit, maar aan de voortdurende heruitvinding van een egalitaire samenleving. Precies deze ontkenning van een gegeven, hiërarchisch geordende beschaving vormt de geestelijke voorwaarde voor de chaos die zich in oktober op straat manifesteerde.

Twee toekomstvisies voor Europa herstel of ondergang

Deze twee gezichten van Frankrijk zijn tegelijk twee toekomstvisies voor Europa. De ene is die van herstel: de verdediging en wederopbouw van de christelijke beschaving, met haar nadruk op orde, geloof, familie, traditie en de erkenning van natuurlijke hiërarchieën. De andere is die van voortgezette Revolutie: verdere ontbinding in chaos, geweld en anarchie, waarbij symbolen van het verleden worden vernietigd en de staat zijn gezag verliest. De beelden van september en oktober maken duidelijk dat beide krachten aanwezig zijn. De vraag is welke de overhand krijgt. Europa staat op een kruispunt. Of zij erin slaagt de christelijke orde te verdedigen en te herstellen, of ten onder gaat in het vuur en geweld van de Revolutie, hangt af van de keuzes die de komende jaren worden gemaakt – en van de bereidheid van haar volkeren om de lessen van de geschiedenis te trekken.

Laatst bijgewerkt: 22 oktober 2026 16:42