Dubbele petten: werken voor de overheid en procederen tegen dezelfde overheid

In de natuurwereld is het de gewoonste zaak: werken voor de overheid op het natuurdossier, en actief zijn voor een ngo die (juridisch) strijdt voor veel strenger stikstofbeleid. De redactie van Staf dook dieper in het netwerk dat grote invloed heeft op het natuurbeleid. Dat laat zien hoe overheden en natuur-ngo's zijn verweven.

MOB-woordvoerder klust voor de overheid

Het wordt stil als de redactie van Staf de woordvoerder van milieuorganisatie MOB en Advocaat van de Aarde, Rob Janmaat, vraagt naar diens dubbele pet. Staf had vragen gesteld over een alarmerend rapport van een MOB-onderzoeker over pesticiden in een natuurgebied. De woordvoerder wordt herkend. Janmaat is directeur/oprichter van Communicatiebureau De Lynx, een bureau dat veel voor overheden werkt en gespecialiseerd is in natuur, klimaat en ruimte. 

Vragen over dubbele pet blijven onbeantwoord

Het is een bijzondere combinatie van functies: werken voor overheden en daarnaast meewerken aan rechtszaken tegen diezelfde overheden. Valt dat wel te combineren? De vragen over het alarmerende rapport werden beantwoord, die over de dubbele pet niet. Update 22 juni 2026: Janmaat neemt na publicatie van dit artikel contact op. Hij geeft aan dat hij niet in de gelegenheid was te reageren op de vragen en wil dit alsnog doen. Hij stemt in met een interview. Update 23 juni: Janmaat trekt zijn toezegging voor het interview weer in. De Stafredactie doet niet precies wat hij wil.

In hetzelfde kantoor

Janmaat is niet die enige die werkt voor overheden op het natuurdossier en tegelijkertijd meewerkt aan de (juridische) strijd tegen diezelfde overheden. Op datzelfde natuurdossier. Die verwevenheid met de overheid zien we ook bij een groep ANBI-stichtingen (RAVON, SOVON, Zoogdierstichting etc), gevestigd in hetzelfde kantoor op de campus van Radboud Universiteit in Nijmegen. 

Ngo's keren zich tegen de overheid

Deze stichtingen lobbyen enerzijds voor een strenger natuurbeleid, en doen anderzijds natuuronderzoek voor de overheid. Deze ANBI-stichtingen bepalen in hoge mate met welke natuur en soorten het wel en vooral niet goed gaat. Veel van deze stichtingen hebben zich openlijk aan de zijde van Greenpeace geschaard, in diens stikstofrechtszaak tegen de Staat. 

Topambtenaren zit in stichtingsbesturen

Bij een bezoek aan het kantoor in Nijmegen, blijkt dat ook de natuurafdeling van BIJ12, de uitvoeringsorganisatie van de provincies, hier is neergestreken. Overheid en natuur-ngo's zitten dus bij elkaar in één kantoor. Volgens de website van BIJ12 zou deze natuurafdeling in Utrecht zitten. 

Veel linkse politici bij natuurstichtingen

Verder komen we hoge natuurambtenaren tegen, die zitting hebben in een bestuur of toezichtsraad van een natuurstichting. De betreffende overheden geven aan dat hun ambtenaar met toestemming op persoonlijke titel zitting heeft, waardoor er geen sprake is van belangenverstrengeling. Het werken voor de overheid valt prima te combineren met een zetel in een stichting die lobbyt en/of procedeert voor een strenger natuurbeleid. Tenslotte valt op dat de natuurstichtingen relatief veel politici aan boord hebben. Meestal van PRO (GroenLinks/PvdA), soms van D66.

Belangenverstrengeling

Het natuuronderzoek wordt door een groep van zo’n twintig veelal ANBI-stichtingen uitgevoerd. Hun werk vormt een belangrijke pijler onder het Nederlandse natuurbeleid. Dat de overheid hier belastinggelden voor aanwendt is verdedigbaar. Problematisch wordt het echter wanneer dezelfde organisaties tegelijkertijd lobbyen of procederen voor een strenger stikstofbeleid. Dat laat zich moeilijk rijmen met de positie van onafhankelijke en neutrale kennisleverancier ten behoeve van overheidsbeleid.

Schijn van belangenverstrengeling

Wanneer ambtenaren dan ook nog zetels bekleden bij deze organisaties, of kantoor kiezen op hetzelfde adres als deze stichtingen, dan ontstaat op zijn minst de schijn van belangenverstrengeling. Dit alles roept vragen op over de objectiviteit waarmee het natuurbeleid tot stand komt.

Dit artikel verscheen eerder op stichtingagrifacts.nl.

Laatst bijgewerkt: 20 juli 2026 15:07