Karel de Grote
Lourdes, Karel de Grote en de bekering van een moslimstamhoofd
Er zijn maar weinig katholieken die nog nooit hebben gehoord van de verschijning van Onze Lieve Vrouw in Lourdes, Frankrijk, aan de heilige Bernadette Soubirous in 1858. Het meest bekend zijn de vele duizenden wonderen die daar hebben plaatsgevonden dankzij de wonderbaarlijke bron die Onze Lieve Vrouw heeft doen ontspringen in de grot van Massabielle aan de rand van het dorp.
Lourdes is een van de populairste bedevaartsoorden
Het is misschien wel de Mariaverschijning die de goedheid, barmhartigheid en liefde van Onze Lieve Vrouw voor de mensheid op zo'n levendige, tastbare manier tot uitdrukking brengt. Zelfs vandaag de dag, in een tijdperk van ongeloof en afvalligheid, is Lourdes een van de populairste bedevaartsoorden ter wereld. Tussen de 4 en 6 miljoen pelgrims reizen elk jaar naar het stadje, genesteld in de Pyreneeën, op zoek naar genezing of geestelijke gunsten. Elk jaar vinden er daar nog steeds wonderen plaats.
Heilige Catherine Labouré
Voor sommigen lijkt het misschien vreemd dat de Moeder van God zou verschijnen op zo’n afgelegen, onbekende plek als Lourdes. Er zijn inderdaad maar weinig dorpen in Frankrijk die verder van Parijs liggen. Waarom verscheen Onze Lieve Vrouw niet in de hoofdstad, zoals bij haar verschijning aan de heilige Catherine Labouré in 1830? God heeft natuurlijk redenen die het menselijk begrip te boven gaan. “Want mijn gedachten zijn niet uw gedachten, en uw wegen zijn niet mijn wegen, spreekt de Heer” (Jesaja 55:8).
Lees ook: Lourdes en het menselijk lijden
Het kleine koninkrijk Asturië
Het blijkt dat de verschijningen van Onze Lieve Vrouw in 1858 niet de eerste wonderen waren die daar plaatsvonden. Meer dan 1.200 jaar voordat Onze Lieve Vrouw verscheen in de grot aan de oevers van de rivier de Gave, verrichtte zij een ander wonder waarbij een keizer, een grote veldslag en de bekering van een moslim betrokken waren. Het verhaal speelt zich af in de achtste eeuw. In die tijd was bijna heel Spanje, met uitzondering van het kleine koninkrijk Asturië in het bergachtige noorden, veroverd door het Umayyadische moslimkalifaat. In 719 staken de moslims (of Saracenen, zoals ze werden genoemd) de Pyreneeën over en vielen Frankrijk binnen.
Karel Martel
De invasie omvatte een groot deel van Zuid-Frankrijk, van de Middellandse Zee tot aan Tours, slechts 240 kilometer ten zuiden van Parijs. Hun opmars werd in 732 tot stilstand gebracht, toen een katholiek leger onder leiding van de Frankische leider Karel Martel hen versloeg in de Slag bij Tours. Hoewel ze waren teruggedrongen, behielden de moslims nog zeventig jaar lang de controle over Zuid-Frankrijk. Een van de steden die door de Saracenen werd bezet, was Lourdes. Vanuit hun steunpunt in Spanje stuurden de Saracenen rooftochten naar Frankrijk, waarbij ze christenen doodden, beroofden en ontvoerden om als slaven te verkopen.
Hij besloot een einde te maken aan de islamitische dreiging
In 768 werd Karel Martels kleinzoon, Karel, koning van de Franken. Karel I, in de geschiedenis beter bekend als Karel de Grote, was een van de grootste militaire leiders in de Europese geschiedenis. Na vele jaren van islamitische aanvallen te hebben doorstaan, besloot hij voor eens en voor altijd een einde te maken aan de islamitische dreiging aan de zuidgrens van zijn koninkrijk en de Saracenen terug te dringen over de Pyreneeën naar Spanje. Hij trok aan het hoofd van een groot leger zuidwaarts en kwam aan in de stad Tarbes in Gascogne. Vanuit Tarbes beheerste zijn leger verschillende belangrijke routes door de regio en rukte op naar het nabijgelegen dorp Lourdes.
Oppidum Novum
Lourdes was een strategische stad gelegen nabij een van de oude Romeinse wegen tussen Aquitaine in Frankrijk en Spanje. De Romeinen, die het strategische belang ervan inzagen, bouwden daar een stenen kasteel en noemden de nederzetting Oppidum Novum. Toen de Saracenen de regio veroverden, bezetten en breidden ze het fort uit en plaatsten ze er een garnizoen van soldaten om te voorkomen dat een christelijk leger erdoorheen zou trekken.
Strategisch fort
Het stenen fort ligt op een steile rots die omhoog steekt in het centrum van de stad, waardoor de bewoners een indrukwekkend uitzicht hebben over de stad, de vallei, de rivier de Gave en de bergpassen door de Pyreneeën richting Spanje. Karel de Grote zag onmiddellijk het belang ervan in. Hij kon Spanje niet binnenvallen als hij zo'n strategische stad in handen van de Saracenen liet.
Mirat
Karels reputatie als groot veroveraar ging hem voor, en veel dorpen gaven zich zonder of met weinig weerstand over. Oppidum Novum werd echter geleid door een sterke en woeste Saraceense leider met de naam Mirat. De omvang en ligging van het kasteel maakten het onmogelijk om het met geweld in te nemen, dus besloot Karel de verdedigers uit te hongeren. Na maanden van belegering begonnen de voedselvoorraden van de Saracenen op te raken.
Lees ook: Rob Jetten viert iftar: we hebben nu een premier die islamitisch meebidt
Een grote vis valt aan de voet van Mirat
Karel stuurde zijn gezant en adviseur, bisschop Turpin van Puy-en-Velay. Volgens de overlevering vloog er, terwijl zij aan het onderhandelen waren, een arend over het kasteel en liet een grote vis vallen aan de voeten van Mirat. Hij stuurde deze naar Karel om te bewijzen dat hij inderdaad over voldoende voedselreserves beschikte.
Omgedoopt tot Lorus
Ontzet stond Karel de Grote op het punt de belegering op te heffen toen bisschop Turpin, geïnspireerd door een genade, besloot met Mirat te onderhandelen. Hij stelde hem voor zijn wapens niet aan Karel de Grote, maar aan de Koningin van de Hemel in haar heiligdom in Puy-en-Velay over te geven. Mirat stemde hiermee in en liet zich dopen in het katholieke geloof, waarbij hij de christelijke naam Lorus aannam, waaraan de naam Lourdes is ontleend. Later werd hij een vazal van Karel en bleef hij een groot aanhanger van de Moeder Gods.
Goddelijke Voorzienigheid voor het kleine Lourdes
Het wapen van de stad Lourdes is een schild met een kasteel, waarop een adelaar staat met een vis in zijn bek. Na de slag trokken Karel en zijn edelen verder om Spanje binnen te vallen, een verhaal dat zo prachtig wordt verteld in het beroemde “Rolandslied”. Maar noch Karel de Grote, de grote keizer, noch Mirat, de bekeerde moslim, hadden zich de plannen van de Goddelijke Voorzienigheid voor het kleine stadje in de Pyreneeën bijna 1.200 jaar later kunnen voorstellen.
Dit artikel is eerder gepubliceerd op tfp.org
Laatst bijgewerkt: 1 april 2026 09:26
