Van technisch dossier naar wereldwijde rel: box 3-belasting op ongerealiseerde winst voorlopig van tafel

De hele wereld keek toe. Nederland, de grondlegger van het moderne kapitalisme, dreigde de facto een einde te maken aan het eigendomsrecht met de nieuwe box 3-wet. Na felle protesten, erkent minister Heinen: het voorstel moet op de schop. Is dit een echte overwinning of slechts uitstel van executie?

Minister van Financiën Eelco Heinen: “Hier is iets niet goed gegaan”

Tegen alle verwachtingen in heeft minister van Financiën Eelco Heinen aangekondigd dat de nieuwe box 3-wet snel herzien moet worden. Hij erkent dat “hier gewoon iets niet goed is gegaan” en stelt dat het kabinet niet doof is voor kritiek. De wet zou vanaf 2028 belasting heffen over wat men ‘werkelijk’ rendement noemt, waarbij ook ongerealiseerde winsten – die enkel op papier bestaan – zouden meewegen. Heinen presenteert de uiteindelijke wijzigingen naar verwachting in het Belastingplan op Prinsjesdag. Het is een opvallende stap, gezien de wet slechts twee weken geleden door de Tweede Kamer nog werd aangenomen, en markeert een voorzichtige overwinning in de strijd om het eigendomsrecht van de Nederlander.

Box 3-belasting op onwerkelijke winsten

De box 3-situatie ontstond nadat de Hoge Raad in 2021 de oude spaartaks ongeldig verklaarde, omdat belasting op de fictieve rendementen waarmee gerekend werd onrechtvaardig uitpakte. Nu zou het streven zijn om over te stappen op belasting over ‘werkelijk’ rendement, maar daarbij zouden de onwerkelijke winsten van waardestijgingen van beleggingen ook belast worden, zelfs voordat men één cent van de winst op de rekening zou hebben staan.

Box 3 belast inflatie die overheid zelf veroorzaakt

De aanpak drukt vermogensontwikkeling door het rente-op-rente effect te ondermijnen en zal zonder twijfel een aanzienlijke kapitaalvlucht veroorzaken. Ook kan deze leiden tot liquiditeitsproblemen, waarbij beleggers gedwongen eigendommen moeten verkopen om belasting te betalen. In feite komt de belasting neer op onteigening met een aanslagbiljet, waarbij zelfs faillissement niet uitgesloten is, omdat men door schommelingen in de markt uiteindelijk mogelijk meer moet afdragen aan de fiscus dan er nog aan vermogen over is. Bovendien wordt een deel van de nominale waardestijgingen veroorzaakt door inflatie. Zo belast de staat dus de inflatie die zij zelf veroorzaakt – door constante overmatige uitgaven en continue geldcreatie.

Lees ook: Nieuwe box 3: in 30 jaar 75% minder winst door belasting op inflatie die de overheid zelf veroorzaakt

Begrijpen de wetgevers wel wat zij aanrichten?

Berichtgeving van de NOS over box 3 wekt de indruk dat men de implicaties van het wetsvoorstel zoals het voorlag niet volledig doorgrondt. In een artikel over zzp’ers en pensioenen wordt enkel gesproken over ‘werkelijk rendement,’ maar blijft onbesproken dat ook niet-verzilverde waardestijgingen jaarlijks belast zouden worden. Het feit dat de wet met twee-derde meerderheid door de Tweede Kamer kwam en de publieke omroep zo tekortschiet voedt de zorg dat wetgevers en journalisten onvoldoende begrijpen wat de principiële en praktische bezwaren tegen het wetsvoorstel zijn.

Actie Cultuur onder Vuur ging viraal op X

De kritiek op de nieuwe box 3-wet was zo overweldigend dat men zich er ver voorbij onze landsgrenzen mee bemoeide. De Washington Post publiceerde een stuk getiteld “De uitvinders van het kapitalisme trachten het te saboteren.” Elon Musk reageerde op X instemmend op critici die het plan “gestoord” noemde. Het leidde tot een golf van protesten van spaarzame burgers, investeerders en ondernemers. De massale, wereldwijde ophef dwong het kabinet tot actie, wat laat zien wat publieke druk teweeg kan brengen. Ook de achterban van Cultuur onder Vuur droeg bij aan het verzet door de e-mailactie tegen de Tweede Kamer “KOM IN ACTIE TEGEN BOX 3” massaal te delen, waarna het viraal werd verspreid op X.

Niet te vroeg juichen

Toch moeten we niet te vroeg juichen. De herziening kan onderdeel zijn van een politieke strategie: hoog inzetten, na publieke onderhandelingen minimaal toegeven en zo toch bij je gewenste doel uitkomen. Het schrappen van belasting op ongerealiseerde winsten zou enorm positief zijn en een tarief van 28% in plaats van 36% zou als overwinning voelen. Principieel blijft het ook dan een gedrocht, met tarieven enorm hoger dan in veel ontwikkelde landen, die soms geheel geen vermogenswinstbelasting kennen.

Levensgevaarlijke compromissen

Zelfs zonder belasting van ongerealiseerde winsten is 36% buitensporig en ondermijnt dit het eigendomsrecht. Daarom moeten we ervoor waken dat het herziene voorstel vergelijkbaar beleid uiteindelijk niet alsnog doorvoert – zoals met de conversiewet of het Verdrag van Lissabon, dat in feite de Europese grondwet, ondanks verzet van een ruime meerderheid van Nederland, invoerde. Ook een ‘tijdelijke’ wet ‘ter overbrugging’ is een levensgevaarlijk compromis, hoe oprecht dit ook moge zijn. Immers, mocht een GroenLinks-PvdA over vier jaar aan de macht komen, dan kunnen we ervan op aan dat de wet ongewijzigd van kracht blijft, met belasting van ongerealiseerde winsten en al.

Oud-PvdD-senator Ingrid Visseren-Hamakers: ‘Ondernemers zijn geen deskundigen’

Tijdens het procedure-overleg van de Eerste Kamer over de nieuwe box 3-wet, dat gisterenavond nog plaatsvond, stelde oud-PvdD-senator Ingrid Visseren-Hamakers dat ondernemers niet als deskundigen zouden moeten worden uitgenodigd – alsof ondernemers, die dagelijks risico lopen, personeel betalen en belasting afdragen, niet juist dé ervaringsdeskundigen zijn wiens inbreng hier misschien wel het zwaarst zou moeten wegen. Alsof in plaats daarvan uitsluitend zogenaamde “experts” uit de academische wereld, die hun hele loopbaan binnen universiteit of ambtenarij hebben doorgebracht en nooit een onderneming hebben gedragen, beter zouden begrijpen wat de wet in de praktijk zou aanrichten.

Blijkt de VVD enkel in naam een “ondernemerspartij”?

Afgaande op de zetelverdeling in de Eerste Kamer is het aannemelijk dat enkel VVD of CDA de nieuwe box 3-wet kunnen stoppen. De VVD zou het eigendomsrecht, het ondernemerschap en de vrije markt moeten verdedigen. Belasting op ongerealiseerde winsten is onteigening, in strijd met subsidiariteit en economische vrijheid. Het ondermijnt investering, innovatie en ondernemerschap, leidt tot liquiditeitsproblemen, faillissement en kapitaalvlucht. Om nog maar te zwijgen van de secundaire effecten op de welvaart en levensstandaard. Als de VVD hier geen stokje voor steekt, dan zou voor elke VVD-stemmer duidelijk moeten zijn dat de profilering als “ondernemerspartij” al die tijd een farce is geweest.

Lees ook: Dit is de nieuwe box 3-belasting: man krijgt aanslag van 1 miljoen voor ongerealiseerde winst die hij verloor

Kiest het CDA voor christelijke principes of politiek opportunisme?

Als partij die zich nog altijd als christelijk profileert, zou het CDA de deugden die samenhangen met het eigendomsrecht moeten verdedigen. Privé-eigendom is heilig, geworteld in de natuurwet en fundamenteel voor familiale en geestelijke continuïteit. Familiebezit is een pijler tegen de Revolutie. Belasting op papieren winsten breekt gezin en familie af, tast spaarzaamheid aan en frustreert erfopvolging. Als het CDA zich achter deze wet schaart, zal voor veel CDA-stemmers pijnlijk duidelijk moeten worden dat de christelijke beginselen waarop de partij zich beroept in de praktijk ondergeschikt zijn gemaakt aan politiek opportunisme.

Cultuur onder Vuur blijft actie voeren tegen de nieuwe box 3-wet

Ondanks deze voorlopige overwinning blijft Cultuur Onder Vuur waakzaam en zet de strijd voort tegen de box 3-wet, met of zonder belasting op ongerealiseerde winst, en blijven we de politiek oproepen om het voorstel volledig te blokkeren – ter verdediging van een Nederland waar spaarzaamheid wordt beloond, niet bestraft.

Laatst bijgewerkt: 25 februari 2026 18:28