De capaciteitskaart van Nederland laat bijna uitsluitend de kleur rood zien.
Netcongestie als symbool van Jettens falende energietransitie
Dankzij voormalig klimaatminister Rob Jetten ondervindt Nederland de steeds ernstigere gevolgen van een ideologisch gedreven energietransitie. Het elektriciteitsnet raakt overbelast (netcongestie) met economische schade die oploopt tot tientallen miljarden euro's per jaar.
Capaciteitskaart
Al jaren is de crisis van netcongestie een landelijke realiteit in Nederland. Het elektriciteitsnet raakt overbelast in vrijwel alle regio’s van Nederland, zoals de actuele capaciteitskaart van Netbeheer Nederland toont: rode en oranje gebieden domineren van Noord tot Zuid. Dit fenomeen – onvoldoende capaciteit voor afname en teruglevering van stroom – remt economische groei, vertraagt woningbouw en belemmert verduurzaming. Centraal in deze crisis staat het beleid van Rob Jetten, voormalig minister voor Klimaat en Energie (2022- 2024), D66-fractievoorzitter en huidig premier. Zijn ambitieuze versnelling van de energietransitie legde de fundamenten voor de huidige knelpunten, terwijl zijn maatregelen ontoereikend bleken.
Wachtlijsten
Netcongestie ontstaat doordat het traditionele net, ontworpen voor centrale opwekking uit betrouwbare bronnen zoals fossiele brandstoffen of kernenergie, nu overspoeld wordt met variabele wind- en zonne-energie. Tegelijkertijd dwingt de overheid elektrificatie af in industrie, verwarming en mobiliteit: warmtepompen, elektrische voertuigen en laadpalen verhogen de vraag naar elektriciteit explosief. Per 1 januari 2026 geldt een nieuw prioriteringskader van de ACM (Autoriteit Consument & Markt), waarbij maatschappelijke projecten zoals woningbouw voorrang krijgen, maar dit verandert weinig aan de structurele overbelasting. Wachtlijsten tellen duizenden bedrijven; zelfs kleinverbruikers in regio’s als Utrecht, Gelderland en Flevoland riskeren beperkingen.
Klimaatminister Jetten
Rob Jetten speelde een sleutelrol in deze ontwikkeling. Als minister lanceerde hij het Klimaatfonds van 35 miljard euro, subsidieerde hij massaal hernieuwbare energie en reduceerde hij de afhankelijkheid van Russisch gas tijdens de energiecrisis van 2022. Hij verdrievoudigde wind-op-zee en realiseerde miljoenen zonnepanelen op daken. Echter, hij negeerde de waarschuwingen voor netcongestie. De focus lag op snelle opwek zonder gelijktijdige netverzwaring, wat leidde tot de huidige bottleneck.
Kernenergie negeren
Jetten moest het probleem echter wel erkennen. Hierop volgde maatregelen zoals congestiemanagement, flexibele contracten, batterijen en het LAN (Landelijk Actieprogramma Netcongestie). Hij kondigde extra budgetten en onorthodoxe versnellingen aan, zoals bouwen zonder volledige vergunning bij zwaarwegend belang. Desondanks groeide het net niet snel genoeg mee met de vraag. Kernenergie, een betrouwbare basislastbron, werd onder zijn bewind categorisch genegeerd terwijl subsidies voor variabele bronnen prioriteit kregen. Jetten waarschuwde zelf voor dit risico: “Ook daar (netcongestie, red.) zullen we de komende jaren alles uit de kast moeten trekken om te voorkomen dat het stroomnet de bottleneck van de transitie wordt.” (Interview NVDE, okt. 2023)
Economische strop
De economische gevolgen zijn verstrekkend. Bedrijven wachten op aansluitingen, wat uitbreiding en innovatie blokkeert. Gemiste omzet loopt op tussen de 10 en 35 miljard euro per jaar, met stijgende prognoses. Ongeveer 86 procent van de ondernemingen ondervindt negatieve effecten; driekwart van de industriële verduurzamingsplannen loopt vertraging op. Woningbouwprojecten stagneren, infrastructuur van oplaadpunten blijft achter, en nettarieven stijgen fors – een verdubbeling tot 2040 is verwacht. De groei van het BBP (Bruto Binnenlands Product) lijdt onder deze knelpunten, naast de toegevoegde uitdagingen van personeelstekorten en draconische stikstofregels
Extra budgetten
Desondanks bleef de aanpak reactief. Hij kondigde maatregelen aan zoals congestiemanagement, flexibele contracten, batterijen en het LAN (Landelijk Actieprogramma Netcongestie). Hij kondigde extra budgetten en onorthodoxe versnellingen aan, zoals bouwen zonder volledige vergunning bij zwaarwegend belang: “Met extra investeerders, onorthodoxe maatregelen, planmatige aanpak en alvast bouwen zonder geldige vergunning moet de netcongestie worden aangepakt” (Kamerbrief nieuwe maatregelen netcongestie, oktober 2023). Desondanks groeide het net niet snel genoeg mee met de vraag.
Rapport Wennink
Recent onderstreepte het rapport van oud-ASML-topman Peter Wennink (“De Route naar Toekomstige Welvaart”, december 2025) deze situatie en noemde het zelfs “een nationale crisis”. Wennink werd gevraagd door het demissionaire kabinet-Schoof om advies te geven over het Nederlandse verdienvermogen. Hierin waarschuwt Wennink dat netcongestie en hoge stroomkosten de economische groei van Nederland bedreigen. Hij schat de schade op tientallen miljarden en wijst op 14.000 organisaties die nog altijd wachten op aansluiting. Elektriciteitsprijzen in Nederland liggen 20 tot 50 procent hoger dan in buurlanden, wat investeringen afschrikt. Opvallend is dat Wenninks scepsis over zonne-energie in Nederland: beperkte potentie door klimaat en ruimtebeslag. Hij roept op tot een Nationaal Energieplan voor strategische sectoren en lagere prijzen voor grootverbruikers om verduurzaming te faciliteren. Zonder actie dreigt Nederland zijn concurrentiepositie te verliezen, met banenverlies en vertrek van bedrijven tot gevolg.
Crisis
Jettens beleid, gericht op ideologische CO2-reductie en overheidsregie, draagt directe verantwoordelijkheid voor deze situatie. Zijn transitie blijkt ineffectief voor globale klimaatimpact – Nederland draagt immers marginaal bij – maar destructief voor de nationale economie. Lapmiddelen zoals prioritering en flexibiliteit mitigeren slechts gedeeltelijk; structurele oplossingen ontbreken. Nu, in 2026, met landelijke congestie en stijgende kosten, betaalt de samenleving de prijs. Een heroverweging dringt zich op: investeer in betrouwbare bronnen, heropen kerncentrales, beperk subsidies voor variabele opwek en geef ondernemers vrijheid. Nederland behoeft een energiebeleid dat welvaart, innovatie en vrijheid beschermt, niet een gedwongen traject dat infrastructuur ondermijnt. De erfenis van Jetten dient als waarschuwing: ambitie zonder realisme leidt tot crisis.
Bestel kosteloos: Zwartboek Rob Jetten
(Artikel gaat verder onder deze boodschap)
Waar wil de nieuwe premier heen met Nederland? Dat is wat dit eerste boek over de machinaties van de D66-leider blootlegt. Het laat de anti-christelijke, klimaatideologische en immigrationistische agenda zien van de politicus. Onmisbaar voor iedere Nederlander die bezorgd is om de D66-aanvallen op onze vrijheid, ons eigendom en onze cultuur. Bestel het vandaag nog kosteloos!
Chefsache
Wennink pleit ervoor dat de aanbevelingen uit zijn rapport “chefsache” worden, wat betekent dat de minister-president er directe verantwoordelijkheid voor moet nemen. Hij stelt: “Het moet chefsache worden met directe verantwoordelijkheid bij de minister-president.” Dit om strategische doelen, zoals het oplossen van netcongestie, te bereiken via scherpe prioritering en interdepartementale afstemming. In dit opzicht is de verkiezingsoverwinning van Jettens D66 een ramp, want de man die de crisis heeft veroorzaakt wordt zo persoonlijk de verantwoordelijkheid om het probleem op te lossen.
Jetten’s tien nieuwe steden zijn verder weg dan ooit
De netcongestie zet nu al een streep door Rob Jetten’s plan om tien nieuwe steden te bouwen. Al bij lancering van dit verkiezingsplan had het de zweem van utopisme. Niet lang na de D66-winst schreef het FD dat netbeheerders de bestaande nieuwbouw vaak niet meer kunnen aansluiten op het stroomnet. Laat staan dat toekomstige nieuwbouw energie kan krijgen.
Dit artikel verscheen eerder in onze publicatie Zwartboek Rob Jetten.
Laatst bijgewerkt: 30 maart 2026 19:58