Pas tanken na het scannen van een QR-code? Het kan de toekomst worden met de huidige energiecrisis.
Energie-lockdowns: de volgende klap voor onze vrijheid?
Er waart een spook door Europa en het is wederom het spook van de lockdowns. Sinds Iran de straat van Hormuz heeft afgesloten, gonst het op sociale media van geruchten dat we richting een “energie-lockdown” gaan, maar wat is daarvan waar?
Oliecrisis Straat van Hormuz
Sinds de escalatie van het conflict rond Iran ligt een van de belangrijkste olieslagaders van de wereld nagenoeg stil. Ruim twintig procent van de wereldolie en een fors deel van het vloeibaar aardgas (LNG) passeerde normaal gesproken deze smalle doorgang tussen de Perzische Golf en de Golf van Oman. Maar Iran heeft de vaarroute selectief geblokkeerd en alle doorgang extreem vertraagd, terwijl fysieke schade aan installaties in Qatar en elders de productie heeft stilgelegd. De olieschok is groter dan die van 1973 of 2022. Prijzen schoten omhoog, reserves raken op en over de hele wereld grijpen overheden in, soms met radicale maatregelen.
Energietekorten Azië
In Azië voelen ze de klap het hardst. Zuid-Korea, dat bijna al zijn olie en gas uit het Midden-Oosten haalt, heeft fabrieken in de petrochemie en chipindustrie drastisch teruggeschroefd. Productie draait op twintig tot dertig procent van de capaciteit, met noodmaatregelen als prijsplafonds en oproepen tot energiebesparing. Thailand en de Filipijnen kampen met lege pompen en de overheid heeft werkweken ingekort en vliegverkeer beperkt. Pakistan en Bangladesh zien zwarte markten opbloeien en sommige universiteiten hebben de deuren gesloten om stroom te sparen. Maar nergens is de situatie zo zichtbaar als in Sri Lanka en Myanmar.
Brandstofrantsoenering met QR-code
Daar is de overheid een stap verder gegaan: tanken kan alleen nog met een persoonlijke QR-code. In Sri Lanka is sinds 15 maart 2026 het zogenaamde National Fuel Pass verplicht. Burgers registreren hun kenteken en telefoonnummer online, downloaden een unieke QR-code en scannen die bij de pomp. Het systeem checkt direct je wekelijkse quotum - bijvoorbeeld vijftien tot vijfentwintig liter voor een personenauto, minder voor een motor. Is je limiet op, dan kun je een week niet meer tanken. Geen code, geen brandstof. In Myanmar heeft de militaire junta een vergelijkbaar systeem ingevoerd. Afhankelijk van het motorvermogen mag je één of twee keer per week tanken. De maatregel is ingevoerd om de resterende reserves te rekken. Wie niet scant, staat droog.
Energie-lockdown geruchten op sociale media
Op sociale media gonst het van de geruchten over een “energie-lockdown”. Video’s van lege tankstations in Azië, screenshots van QR-codes en waarschuwingen voor “Lockdowns 2.0” vliegen over sociale media. Mensen trekken direct de parallel met oudere geruchten over klimaatlockdowns. Die term circuleert inmiddels al ruim vijfenhalf jaar. Het begon in september 2020 met een opiniestuk van econome Mariana Mazzucato, die waarschuwde voor radicale maatregelen als autobeperkingen en vliegverboden om klimaatdoelen te halen. In Nederland vroeg Freek Jansen van Forum voor Democratie in oktober 2021 in de Tweede Kamer expliciet naar “klimaatlockdowns” die in een rapport van PBL (Planbureau voor de Leefomgeving) werden genoemd als optie om de klimaatdoelen te behalen. Raoul Boucke van D66 bleef de vraag echter ontwijken en weigerde concreet antwoord te geven. Nu lijkt het erop dat het niet onder de naam “klimaat” gebeurt, maar onder het mom van een acute energiecrisis.
Terug naar coronatijd?
De QR-code in het bijzonder roept onmiddellijk nare herinneringen op aan het Coronatoegangsbewijs (CTB) uit 2021-2022. Toen moest je een app of papieren bewijs scannen om een café, winkel of theater binnen te mogen. Nu scan je om te tanken. Persoonlijke data worden gekoppeld aan je voertuig, je quotum wordt centraal bijgehouden en de overheid bepaalt hoeveel jij mag gebruiken. Het is rantsoenering, verpakt als noodmaatregel. Critici spreken van een testcase voor bredere systemen: eerst brandstof, straks misschien gas, elektriciteit of zelfs boodschappen. De angst is dat overheden de crisis aangrijpen om iets uit te rollen wat ze al jaren in de la hadden liggen. IEA-adviezen over thuiswerken, lagere snelheidslimieten en minder vliegen klinken opeens akelig bekend.
Waarschuwingen van Shell CEO en ECB
Eind maart zei Shell-CEO Wael Sawan tijdens de CERAWeek-conferentie in Houston dat Europa “next in line” is voor serieuze brandstoftekorten, en dat dit zich in april (dus binnen enkele weken) kan gaan manifesteren als de Straat van Hormuz niet snel heropent. ECB-president Christine Lagarde waarschuwde ook in een interview met The Economist dat markten “veel te optimistisch” zijn. Zelfs als de Straat van Hormuz weer opengaat, zal de wederopbouw van de beschadigde energie-infrastructuur waarschijnlijk jaren duren, zo stelde ze op basis van technische experts. Dit heeft grote gevolgen voor de economie: aanhoudend hoge energieprijzen, aanhoudende inflatie, minder groei en mogelijk kettingreacties die de productie van chips tot kunstmest kunnen beïnvloeden. Volgens Lagarde zou de schok "groter zijn dan wij ons kunnen voorstellen."
Rob Jetten en de energietransitie als prioriteit
Premier Jetten heeft zich recent expliciet uitgesproken tegen "overhaaste" accijnsverlagingen. Volgens Jetten zou een verlaging van de accijns namelijk de energietransitie kunnen belemmeren, omdat lagere brandstofkosten de prikkel om over te stappen op elektrisch vervoer en andere duurzame alternatieven zouden verminderen. Zijn standpunt leidde tot verbazing en kritiek, zeker nu de energiecrisis huishoudens en bedrijven hard raakt. Er zijn misschien geen concrete aanwijzingen dat Jetten stiekem klimaatlockdowns aan het voorbereiden is, maar toch wekt zijn afwachtende houding de indruk dat hij de huidige energiecrisis bewust op z’n beloop laat in een poging om zijn (gefaalde) energietransitie te redden.
Bestel kosteloos: Zwartboek Rob Jetten
Waar wil de nieuwe premier heen met Nederland? Dat is wat dit eerste boek over de machinaties van de D66-leider blootlegt. Het laat de anti-christelijke, klimaatideologische en immigrationistische agenda zien van de politicus. Onmisbaar voor iedere Nederlander die bezorgd is om de D66-aanvallen op onze vrijheid, ons eigendom en onze cultuur. Bestel het vandaag nog kosteloos!
Laatst bijgewerkt: 2 april 2026 10:37